Artık birinci haftasını tamamlamak üzere olan İran–ABD–İsrail savaşı, çağdaş savaşlarda insansız hava araçlarının ne kadar belirleyici hâle geldiğini bir sefer daha gösterdi. İran’ın bilhassa Shahed tipi kamikaze dronları ağır biçimde kullanması, bu nispeten ucuz sistemlerin en gelişmiş ordular için bile önemli bir sorun yaratabildiğini bir kere daha gözler önüne serdi. Maliyetleri 50 bin doların altında olan bu dronları durdurmak için, ABD ve İsrail’in milyonlarca dolara mâl olan önleyici füzeler kullanması gerekiyor. Bu da hem finansal olarak, hem de tedarik açısından önemli bir asimetri ortaya çıkarıyor. Gerçekten daha bir hafta olmadan ABD-İsrail tarafınının savunma sistemlerinde mühimmat düşüncesi çekebileceği konuşulmaya başlandı.

Pentagon (ABD Savunma Bakanlığı) da böylesine asimetrik bir çarpışmanın uzun müddet devam edemeyeceği gerçeğiyle yüzleşmek zorunda kalmış olacak ki artık alternatif arayışına girdi. Financial Times’ın haberine nazaran Pentagon bu arayışta gözünü Ukrayna’ya çevirmiş durumda.

İran’ın Şahed dronları son günlerde ABD-İsrail ekseninde konuşuluyor olsa da aslında yıllardır Rusya-Ukrayna cephesinde kullanılıyorlar. İran tarafından Rusya’ya temin edilen ve burada Rus mühendisler tarafından daha da geliştirilen Şahed dronları, bilhassa savaşın birinci devrinde Ukrayna için oldukça sorun yaratmıştı. Bugün ABD ve İsrail’in karşılaştığı maliyet asimetrisi, Ukrayna’ya da önemli kan kaybettirdi. Fakat Ukrayna vakitle bu meseleye daha sürdürülebilir bir tahlil buldu ve kendi önleyici dronlarını geliştirdi.

Ukrayna İdaresi, ABD’nin İlgisini Doğruladı

Aynı Şahed kamikaze dronları üzere hayli düşük maliyetlere üretilebilen (birim maliyeti 1.000 ila 2.500 dolar ortasında değişiyor) bu “dron avcıları”, artık ABD’nin de gündeminde. Ukrayna’nın geliştirdiği bu dronların, ABD ve İsrail’e çok daha ucuz bir savunma alternatifi sunabileceği düşünülüyor. Mevzuya yakın kaynaklar bu görüşmelerin şimdi hassas bir kademede olduğunu söylese de, bu dronlara yönelik memleketler arası ilginin son periyotta süratle arttığı biliniyor.

Kiev yönetimi bu teknolojilere yönelik artan ilgiyi doğrulasa da, muhtemel ihracatın Ukrayna’nın kendi savunma kapasitesini zayıflatmaması gerektiğini vurguluyor. Ukrayna’nın hesabı da stratejik bir istikrara dayanıyor: Şayet Körfez ülkeleri Shahed gibisi tehditlere karşı kıymetli Patriot füzeleri yerine daha ucuz dron önleyiciler kullanırsa, global PAC-3 füze stoklarının daha büyük bir kısmı Ukrayna’nın muhtaçlık duyduğu gelişmiş seyir ve balistik füze savunmasına ayrılabilir. Bu da Ukrayna için dolaylı lakin kıymetli bir avantaj sağlayabilir.

Ukrayna’nın önleyici dronları yaklaşık 250 km/s suratlara ulaşabiliyor. Bu sürat, en fazla 185 km/s civarında uçabilen Shahed dronlarını yakalayıp imha etmek için kâfi oluyor. Birtakım modeller amaçlarını bilgisayarlı görüş sistemleriyle otomatik olarak takip ederken, kimileri ise operatörler tarafından uzaktan yönlendiriliyor.

Ukrayna’da bu alanda faaliyet gösteren şirket sayısının da süratle arttığı belirtiliyor. Sabit kanatlı Merops sistemi, Wild Hornets teşebbüsünün geliştirdiği “Sting” isimli mermi halindeki quadcopter ve General Cherry şirketinin yüksek süratli önleyici dronları bu sistemler ortasında öne çıkıyor.

Elbette bu önleyici dronlar, gelişmiş hava savunma sistemlerini büsbütün ikame edebilecek araçlar değil. Lakin hem maliyetleri düşürecek hem de hava savunma sistemlerini zorlayan alçak irtifadaki tehditleri önlemek için kritik bir tamamlayacı öge olabilirler.