Uydu internetinde lazer tabanlı optik irtibat teknolojileri bir müddettir hem Batı dünyasının hem de Çin’in gündeminde. Bilhassa Çin, son yıllarda yüksek yörüngelerde gigabit düzeyinde lazer kontakları kurduğunu duyurarak bu alanda kıymetli bir eşiği aştığını duyurmuştu. Radyo frekanslarının tersine son derece dar bir ışınla data ileten bu sistemler, çok daha yüksek bant genişliği sunma potansiyeline sahip olsa da; atmosferik türbülans, platform titreşimleri ve saatte binlerce kilometre süratle hareket eden amaçlara kilitlenme mecburiliği üzere önemli teknik zorluklar barındırıyor. Lakin gelen son haberler, Çin’den sonra Avrupa’nın da bu alanda kıymetli uzaklık kat ettiğini göteriyor.

2.6 Gibabit/Saniye Süratte Data Transferi Sağlandı

Avrupa Uzay Casusu (ESA), Airbus tarafından geliştirilen bir lazer terminalinin, Dünya’dan yaklaşık 36.000 kilometre yüksekte bulunan Alphasat TDP 1 uydusuna muvaffakiyetle kilitlendiğini duyurdu. Jeostatik yörüngede (GEO) konumlanan bu uyduyla kurulan ilişki, birkaç dakika boyunca kesintisiz biçimde 2.6 gigabit/saniye suratında bilgi transferi sağladı ve bu mühlet boyunca tek bir data paketi dahi kaybedilmedi. ESA’ya nazaran bu sürat, yüksek çözünürlüklü bir uzun metrajlı sineması dakikalar yerine saniyeler içinde aktarabilecek kapasiteye işaret ediyor.

Lazer bağlantıda en büyük meselelerden biri, ışının gayesi tam isabetle bulmasını sağlamak. Radyo dalgaları üzere geniş bir “ağ” oluşturmayan lazerler, atmosferdeki dalgalanmalardan ve platformdaki titreşimlerden kolay kolay etkileniyor. Airbus yetkilileri, bu aralıkta hareketli maksatlar ortasında lazer ilişkisi kurmanın son derece hassas yönlendirme ve daima düzeltme gerektirdiğini vurguluyor. Uçak ile jeostatik uydu ortasında kurulan bu irtibat, bilhassa hareket hâlindeki platformlar için dijital “ölü bölgelerin” sonunu getirebilecek bir gelişme olarak bedellendiriliyor. Uzun menzilli uçuşlar, okyanus ortasındaki araştırma gemileri ya da ıssız çöllerden geçen araçlar için kesintisiz, gigabit düzeyinde internet artık daha gerçekçi bir ihtimal.

Çin Birebir Hafta Daha Uzun Aralıktan İlişki Kurmayı Başardı

Bu ortada Avrupa’nın bu atılımından sadece birkaç gün sonra Çin’den de benzeri bir açıklama geldi. Çin Optoelektronik Enstitüsü, hafta başında yaptığı duyuruda 40.000 kilometrelik bir uzaklıkta 1 Gbps suratında lazer irtibatı kurduklarını açıkladı. Sürat ESA’nın gerisinde kalsa da aralık daha uzundu ve temas üç saat boyunca sürdürüldü. Çinli grup, 1.8 metrelik bir yer istasyonu üzerinden, yüksek mertebeli uyarlamalı optik sistem kullanarak atmosferik türbülansın neden olduğu sinyal bozulmalarını gerçek vakitli olarak düzeltti. Uydu ile yer istasyonu ortasındaki kilitlenme ise sadece dört saniyede gerçekleşti.

Yüksek yörüngelerde (GEO) ara rekorları kırılırken, alçak Dünya yörüngesinde (LEO) ise sürat yarışının daha da sertleştiği görülüyor. Çin, Ocak ayında LEO’da 120 Gbps’lik lazer temas suratına ulaştığını duyurarak evvelki rekorunu ikiye katladı. Öte yandan SpaceX, üçüncü kuşak Starlink uydularını devreye almaya hazırlanıyor. Bu yeni jenerasyon uyduların terabit/saniye düzeyinde indirme kapasitesi ve 200 Gbps’nin üzerinde yükleme kapasitesi sunması bekleniyor. Şayet bu teknolojiler olgunlaşmaya devam ederse, sadece Dünya üzerindeki en ücra noktalar değil, gelecekte Ay ve ötesindeki vazifeler de kesintisiz yüksek süratli data akışına sahip olabilir.