Bir periyot MetaVerse hayalinin peşine takılıp VR başlıklarına öncelik veren Meta, son devirde ise dümeni yapay zekâ takviyeli akıllı gözlüklere kırmış durumda. Şirketin Ray-Ban ile iş birliği içinde geliştirdiği akıllı gözlükleri, sıradan bir gözlüğü andıran sade dizaynlarıyla kullanıcılardan da büyük ilgi görüyor. Bu yüzden Meta son devirde gelecek planlarını bu gözlükler ve halefleri üzerine yapıyor. Lakin Meta’nın büyük umutlar bağladığı bu gözlükler, mahremiyet konusunda önemli kaygıları de beraberinde getiriyor. Bu gözlükler hayatımıza girdiği günden beri gündemde olan bu telaşlar, bu hafta paylaşılan bilgilerle birlikte daha da alevlendi.

Veri Etiketleme Vazifelileri, Meta Kullanıcılarının Mahrem Manzaralarını de İnceliyor

Özellikle Avrupa basınında geniş yer bulan yeni bir araştırma, Meta’nın akıllı gözlüklerinin gerisindeki bilgi sürece süreçlerine dair önemli soru işaretleri doğurmuş durumda. İsveç’in önde gelen gazetelerinden Svenska Dagbladet’in Göteborgs-Posten ile birlikte yürüttüğü araştırmaya nazaran, Meta’nın yapay zekâ takviyeli gözlüklerini kullanan birtakım Avrupalı kullanıcılar, farkında olmadan son derece hassas manzara ve bilgilerini insan moderatörlere açıyor.

Haberde, Kenya’da çalışan bilgi etiketleme (annotation) vazifelilerinin, kullanıcılar tarafından kaydedilen görüntüler ortasında son derece mahrem manzaralarla karşılaştıkları belirtiliyor ki bu bilgi direkt çalışanlardan geliyor. Oburlarının mahrem anlarının önlerine serilmesinden rahatsızlık duyan çalışanların, bu durumu basınla paylşamaya karar vermiş. Zira çalışanların sözlerine nazaran bu içerikler ortasında çıplaklık, tuvalet imajları ve cinsel içerikli anlar yer alıyor. Ayrıca kredi kartı bilgileri üzere hassas bilgilerin de gözlüğün kamerasına yansıdığı için Meta çalışanları tarafından görüldüğü belirtiliyor.

Meta’nın Ray-Ban Display ve gibisi yapay zekâ özellikli gözlükleri, kullanıcının gördüğü sahneleri kaydedebiliyor ya da Meta AI asistanı üzerinden tahlil edebiliyor. Lakin bu yapay zekâ özelliklerinden yararlanabilmek için kullanıcıların Meta’nın hizmet kaidelerini kabul etmesi gerekiyor. Bu kaideler, yakalanan dataların hem otomatik sistemler hem de insan moderatörler tarafından incelenebileceğini belirtiyor lakin bu ihtar uzun metinler içine adeta gizlendiği için pek çok kullanıcı bunları okumadan onaylıyor. Ayrıyeten okuyup bu durumdan rahatsızlık duysa dahi aygıtından tam manasıyla yararlanabilmek için pek çok şeye gönülsüzce de olsa onay vermesi gerekiyor; zira kullanıcıya muhakkak başlı hususlarda müsaade verip, muhakkak başlı alanlarda ise sonlarını koruyacağı bir alternatif sunulmuyor.

Yapay zekâ teknolojileri bugün insanlara otonom sistemler üzere pazarlanıyor olsa da aslında işin gerisinde hâlâ önemli bir insan müdahalesi bulunuyor. Bunun temel nedeni ise büyük lisan modellerinin ve görsel yapay zekâ sistemlerinin eğitimi için insan etiketleyicilere muhtaçlık duyulması. İmgelerin içeriği tanımlanıyor, objeler işaretleniyor, konuşmalar çözümleniyor ve sistemin gerçek karşılık verip vermediği denetim ediliyor. Elhasıl “makine öğrenimi” denilen süreç, kıymetli ölçüde insan emeğine dayanıyor.

“Bazı Kullanıcılar Kaydedildiğinin Farkında Bile Değil”

Soru işaretleri ise bu insan emeğinin nerede ve hangi şartlarda devreye girdiği noktasında ağırlaşıyor. Haberde, Meta’nın taşeron firmalar aracılığıyla Kenya üzere ülkelerde binlerce bilgi etiketleyicisi çalıştırdığı belirtiliyor. Bu çalışanlar, kapalılık kontratları altında, birden fazla vakit düşük fiyatlarla ve ağır vardiyalarla çalışıyor. İnceledikleri içeriklerin son derece hassas olabildiğini, hatta birtakım kullanıcıların kaydedildiklerinin farkında bile olmayabileceğini söylüyorlar. Bilhassa gözlüklerin daima takılabildiği düşünüldüğünde, aygıtın istemeden de olsa mahrem anları kaydedebilmesi teknik olarak mümkün görünüyor.

Bu durum Avrupa Birliği’nin Genel Bilgi Müdafaa Tüzüğü (GDPR) açısından da başka bir tartışma yaratıyor. GDPR, şahsî dataların nasıl işlendiği konusunda şeffaflık ve açık istek kaidesi getiriyor. Haberde görüşüne yer verilen bilgi müdafaa hukukçularına nazaran, kullanıcıların bilgilerinin Avrupa dışındaki moderatörlere aktarılması ve hassas içeriklerin insan gözüyle incelenmesi, açık ve anlaşılır biçimde bilgilendirme gerektiriyor. Öte yandan gazeteciler, Meta’nın giyilebilir eserlerine ilişkin saklılık siyasetine ulaşmanın dahi kolay olmadığını; ayrıntıların farklı sayfalar ortasında dağılmış olduğunu aktarıyor.

Meta ise mevzuya ait direkt bir yorum yapmaktan kaçınarak, canlı yapay zekâ kullanımı sırasında medyanın Meta AI Hizmet Kaideleri ve Saklılık Siyaseti doğrultusunda işlendiğini belirtmekle yetindi. Ayrıyeten kullanıcıların hassas bilgileri paylaşmama sorumluluğuna da vurgu yaptı. Bu noktada Meta üzere şirketlerin aksi istikamette bir tutum beklemek de yanlış olur esasen.