Bu hafta sonu ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan savaş, her iki tarafın da ellerindeki gelişmiş sistemleri sahneye çıkarmasına sebep oldu. ABD, B2 bombardıman uçağı üzere gelişmiş taarruz araçlarını alana sürerken, İran da en gelişmiş balistik ve hipersonik füzelerini kullanmaya başladı. Neticede, günümüzünen gelişmiş atak ve savunma sistemlerinden kimilerinin karşı karşıya geldiği bir tablo çıktı.

Hafta sonu boyunca Orta Doğu’ya yayılarak devam eden çatışmalar sırasında dikkat çeken sahnelerden biri de ABD’ye ilişkin THAAD sisteminin İran’ın hipersonik suratlara ulaşabilen füzelerinden kimilerini atmosfer dışında imha etmesi oldu. Birleşik Arap Emirlikleri semalarında yaşanan bu olay, kameralara da yansıdı.

Atmosfer dışında imha edilen bu füzenin tam olarak hangisi olduğu bilinmiyor. Lakin seyir hâlinde değil, yalnızca iniş basamağında hipersonik suratlara ulaşan Fattah füzelerinden olabileceği varsayım ediliyor.

Balistik ve hipersonik füzeler kelam konusu olduğunda, savunma tarafı için en kritik problem sürat ve vakit. Bu füzeler atmosferin üst katmanlarına kadar yükselip akabinde maksatlarına gerçek yine giriş yaparken saatte 20 bin kilometreyi aşan suratlara ulaşabiliyor. Bu da savunma sistemlerine birçok vakit sırf birkaç dakikalık bir müdahale penceresi bırakıyor. İşte bu noktada devreye Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması, yani THAAD giriyor.

Lockheed Martin tarafından geliştirilen THAAD, kısa ve orta menzilli balistik füzeleri uçuşlarının son safhasında, yani gayelerine dalışa geçtikleri terminal kademede imha etmek üzere tasarlandı. Sistemin en dikkat cazip özelliği ise klasik hava savunma füzelerinde olduğu üzere patlayıcı bir harp başlığı kullanmaması. THAAD önleyicileri, “hit-to-kill” ismi verilen metotla çalışıyor; yani hedef füze ile direkt çarpışarak, kinetik güç sayesinde onu parçalıyor. Bu çarpışma, birden fazla vakit atmosfer dışında ya da atmosferin üst katmanlarında gerçekleşiyor.

Bu sürecin birinci adımı tespit. THAAD ile birlikte kullanılan AN/TPY-2 radarı, X-band frekansında çalışan yüksek çözünürlüklü bir radar sistemi. Yüzlerce kilometre öteden küçük ve çok süratli amaçları algılayabiliyor; füzenin suratını, irtifasını ve mümkün düşüş noktasını saniyeler içinde hesaplayabiliyor. Elde edilen bilgiler komuta-kontrol merkezine aktarılıyor ve sistem, tehdidin yerleşim alanlarına ya da kritik askeri tesislere yönelip yönelmediğini tahlil ediyor.

Eğer tehdit doğrulanırsa, önleyici füze ateşleniyor. Bu noktadan sonra milisaniyelerle ölçülen bir hesaplama süreci başlıyor. Savunma sistemi, hem maksat füzenin hem de kendi önleyicisinin uzaydaki pozisyonunu daima güncelliyor ve çarpışmanın gerçekleşeceği kesin noktayı hesaplıyor. Başarılı bir tedbire durumunda gaye füze havada parçalanıyor.

THAAD, Patriot ve Arrow 3’leri Birlikte Kullanan Sistem Bile Yetersiz Kalabiliyor

Uzmanlara nazaran bu son olay, “katmanlı hava savunması” yaklaşımının pratikte nasıl işlediğini de gösteriyor. THAAD çoklukla yüksek irtifa tedbire için kullanılırken, daha alçak irtifada ikinci bir savunma çizgisi olarak Patriot üzere sistemler devreye girebiliyor. Öbür yandan Arrow 3 sistemi ise uzay katmanında tedbire yapabiliyor. Böylelikle tek bir tedbire bahtına bağlı kalmadan, birebir tehdide karşı birden fazla müdahale imkânı doğuyor.

Ancak bu son iki günde de gördüğümüz üzere bu çoklu sistem de yetersiz kalabiliyor. Bilhassa hipersonik suratlara ulaşan füzeler, günümüzün en gelişmiş savunma sistemlerini bile çaresiz bırakabiliyor. Hakikaten dün, Orta Doğu’da birden fazla amacın bu savunma sistemlerine karşın İran’ın hipersonik füzeleri ile vurulduğuna şahit olduk.

Diğer yandan gelen yeni imgeler, İran’ın daha da gelişmiş kimi füzelerinin amaca gerçek iniş yaparken hava savunma sistemlerini yanıltacak “penetration aid“leri, yani karşı önlemleri de devreye soktuğunu gösteriyor..Bu tıp sistemlerde gerçek harp başlığı atmosferin üst katmanlarından tekrar giriş yaparken, onunla birlikte çok sayıda uydurma maksat (decoy) da bırakılıyor. Radar ekranında misal izler oluşturan bu decoy’lar, savunma ağının hangi amacın gerçek olduğunu ayırt etmesini zorlaştırmayı ve önleyici füzelerin mühimmatını tüketmeyi amaçlıyor.

Sonuç olarak Orta Doğu’da başlayan sıcak savaş, sırf siyasi ve askeri istikrarları değil, tıpkı vakitte modern füze savunma teknolojilerinin gerçek savaş şartlarındaki performansını da gözler önüne seriyor.