Bu yılın birinci Ay tutulması, gelecek hafta gökyüzünü izleyenler için unutulmaz bir tecrübe sunacak. Tam Ay tutulması, Dünya’nın Güneş ile Ay ortasına girmesiyle oluşuyor ve Ay, Dünya’nın gölgesi altında büsbütün kırmızıya dönerek “Kanlı Ay” görünümü kazanıyor. 3 Mart tarihindeki tutulma, 2025 yılında başlayan üçlü tutulma serisinin sonuncusu olacak ve bir sonraki tam Ay tutulması fakat 31 Aralık 2028’de görülebilecek.

Türkiye’den izlenebilecek mi?

Maalesef Mart 2026 tutulması, Kuzey Amerika, Avustralya, Yeni Zelanda ve Doğu Asya başta olmak üzere dünyanın gece tarafında gözlemlenebilecek. Türkiye’den tutulmanın rastgele bir kısmı görünmeyecek. En güzel müşahedeler, Batı Amerika ve Pasifik bölgesinde, açık ve karanlık gökyüzü altında mümkün olacak.

Ay tutulmaları, Güneş tutulmalarının bilakis, çıplak gözle itimatla izlenebilir. Rastgele bir özel müşahede ekipmanına muhtaçlık yok.

Bir sonraki seri 2028’de

Tam Ay tutulmaları çoklukla üçlü seriler halinde gerçekleşiyor. Bu serinin birinci iki tutulması Mart ve Eylül 2025’te meydana gelmişti ve 3 Mart 2026 ile son buluyor. Bir sonraki üçlü serisi ise 31 Aralık 2028, akabinde 2029’un Haziran ve Aralık aylarında gökyüzünde izlenebilecek.

Ay neden kırmızıya dönüşüyor?

Tam Ay tutulması sırasında temelinde Ay, ışığını büsbütün kaybetmez. Bunun yerine donuk kırmızı bir ton alır. Bunun nedeni, Dünya’nın Güneş ile Ay ortasına girmesi ve Ay yüzeyine gölgesini düşürmesidir.

Dünya’nın etrafını saran atmosfer, gelen Güneş ışığını filtreleyerek mavi gökyüzünü, turuncu gün batımlarını ve uzak objeleri opak tonlarda görmemizi sağlar. Kanlı Ay ise Dünya atmosferinden süzülen Güneş ışığının kısa dalga uzunluklu mavi tonlarının saçılması ve uzun dalga uzunluklu kırmızı-turuncu ışığın Ay’a ulaşması sonucu oluşur. Bu ışık, Ay yüzeyini kırmızıya boyar. Bu olay güya Dünya’nın gün doğumları ve gün batımları Ay’a yansıtılıyormuş üzere bir imaj oluşturur.

Tam Ay tutulmaları, tam Güneş tutulmalarına nazaran biraz daha azdır. Ortalama olarak Kanlı Ay her 2,5 yılda bir görülürken, tam Güneş tutulması yaklaşık 18 ayda bir meydana gelir.

Ay tutulmaları ise çok daha sık görünür zira dünyanın rastgele bir gece tarafında izlenebilir. Buna rağmen tam Güneş tutulmasını görmek için tam tutulma şeridinde olmak gerekir. Örneğin, bir gözlemci kendi kentinde tam Ay tutulmasını her 2-3 yılda bir izleyebilirken tam Güneş tutulmasını tıpkı yerden görebilmek için yaklaşık 375 yıl beklemesi gerekebilir.