Hava muharebeleri yıllardır pilotlu savaş uçaklarının suratına, hareket kabiliyetine ve taşıyabildiği mühimmat kapasitesine nazaran şekilleniyor. Lakin hava savunma sistemlerinin giderek daha ölümcül hâle gelmesi, savaş uçaklarının düşman hava alanına yaklaşmasını her zamankinden daha riskli bir hâle getirdi. Bu nedenle son yıllarda insansız sistemler, bilhassa de “sadık kanat arkadaşı” (loyal wingman) konsepti üzere projeler, hava kuvvetlerinin odağına taşınmış durumda. Gerçekten Türkiye de bu tarafta kıymetli adımlar atıyor. DARPA, yani ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı ise bu sistemleri bir adım daha öteye taşıyacak bir proje üzerinde çalışıyor. Yavaş yavaş somutlaşmaya başlayan LongShot programı, pilotlu uçakların daha uzaktan füze atabilmesini sağlayacak yeni bir insansız hava aracıyla hava muharebesinin çehresini değiştirmeyi hedefliyor.

2021’de başlatılan ve geliştirme süreci General Atomics Aeronautical Systems tarafından yürütülen proje kapsamında ortaya çıkan araç, artık X-68A olarak isimlendiriliyor. LongShot konsepti aslında epey kolay; lakin alanda tesiri büyük olabilir. Bu konseptte, bir savaş uçağı ya da bombardıman uçağı tarafından havadan bırakılan insansız araç, ana platformdan ayrıldıktan sonra bağımsız formda ilerliyor ve üzerindeki hassas güdümlü havadan havaya füzeleri ateşliyor. Böylelikle pilotlu uçaklar direkt tehdit bölgesine girmek zorunda kalmadan angajmana girebiliyor.

DARPA’ya nazaran bu yaklaşım, füze fırlatma kapasitesini ileri hatta taşıyarak hem vazife aktifliğini artırmayı hem de pilotların maruz kaldığı riski azaltmayı amaçlıyor. Bilhassa gelişmiş hava savunma sistemlerine sahip yüksek tehditli ortamlarda, pilotlu uçakların inançlı uzaklıkta kalabilmesi operasyonel esnekliği önemli biçimde artırabilir.

Longshot Sistemi Makul Bir Uçak Tipine Bağımlı Değil

Sistem “host-platform agnostic” olarak tasarlandı; yani belirli bir uçak tipine bağımlı değil. Savaş uçakları ve bombardıman uçaklarının yanı sıra, kargo uçaklarından paletli mühimmat sistemiyle de bırakılabiliyor. Bu noktada akıllara ABD’nin daha evvel geliştirdiği Rapid Dragon sistemi geliyor. Rapid Dragon, kargo uçaklarından seyir füzesi bırakılmasına imkân tanıyordu. LongShot da misal bir yapıya sahip ancak farklı platformlara entegre edilerek geniş bir misyon yelpazesinde kullanılabilecek esnek bir yapı sunuyor.

Teknik açıdan bakıldığında X-68A’nın tasarımı bir seyir füzesini andırıyor. Uzatılmış gövde yapısı, burun tasarımı, geriye gerçek süpürülmüş art kanatlar ve fırlatmadan sonra açılan küçük ön kanatçıklar dikkat çekiyor. Zıt V kuyruk yapısına ve sırt kısmında yer alan hava alığına sahip araç, tek bir Williams WJ38-15 turbojet motorla çalışıyor. Bu motorun daha evvel kullanıldığı Taurus KEPD 350 üzere sistemlerin sunduğu bilgiler, X-68A’nın da yüksek subsonik suratlara, Mach 0.95 civarına ulaşabileceğine işaret ediyor.

Program kapsamında tam ölçekli rüzgâr tüneli testleri ile paraşütle kurtarma ve silah bırakma sistemlerinin denemeleri tamamlandı. Paraşütle kurtarma özelliği muharebe kullanımından fazla test ve eğitim süreçleri için planlanıyor. Birinci uçuş testlerinin ise yıl sonuna kadar başlatılması hedefleniyor. Bu testlerde aracın bir F-15 Eagle savaş uçağından inançlı formda bırakılması, uçuş kabiliyetinin doğrulanması ve bağlı (captive) alt mühimmatın inançlı biçimde ayrılması üzere kritik basamaklar pahalandırılacak.