ABD Donanması’nın en gelişmiş ve dünyanın en büyük nükleer uçak gemisi olan USS Gerald R. Ford, son devirde artan İran tansiyonu nedeniyle Orta Doğu’ya hakikat ilerliyor. Geminin Cebelitarık Boğazı’ndan geçerek Akdeniz’e giriş yaptığı bildiriliyor. ABD, dev uçak gemisini daha evvel Venezuela operasyonu sırasında Karayipler’e konuşlandırmıştı.

Başkan Donald Trump’ın talimatıyla Ford Taarruz Grubu’nun Karayipler’den ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) sorumluluk alanına kaydırıldığı açıklandı. Bölgeye ulaşmasının akabinde geminin halihazırda vazife yapan USS Abraham Lincoln ile birlikte faaliyet göstermesi ve böylelikle ABD’nin bölgedeki askeri varlığının güçlendirilmesi bekleniyor. Bu hareket, Haziran 2025’te Norfolk’tan başlayan uzun soluklu deniz vazifelerinin devamı niteliğinde.

Uzayan misyon müddeti tartışma yaratıyor

Görev buyruğu uygulanmış olsa da ABD Donanması’nın en üst seviye subayı olan Deniz Harekâtları Kumandanı (CNO) Amiral Daryl Caudle’ın daha evvel yaptığı açıklamalar yine gündeme geldi. Caudle, planlanan takvimin ötesine geçen konuşlandırmalara karşı “itiraz edeceğini” belirtmiş, bunun mürettebat sıhhati ve gemi bakım döngüleri üzerinde önemli baskı yaratabileceğine dikkat çekmişti.

Uzun vadeli misyonların bilhassa yaklaşık yedi ay olarak planlanan standart konuşlandırma müddetlerini aşması durumunda “önemli etkiler” doğurduğu vurgulanıyor. Kritik sistemlerde aşınma artarken gemi limana döndüğünde yapılması gereken bakım ve tamir kalemleri genişliyor. Bu da aslında karmaşık olan bakım paketlerinin daha da büyümesine yol açıyor.

Ford’un denizde geçirdiği müddet şimdiden sekiz aya yaklaşmış durumda. Bu tablo, sırf tek bir gemiyi değil, tüm uçak gemisi filosunun planlamasını etkileyebilecek lojistik ve teknik sonuçlar doğurabilir.

Bakım döngüleri neden hayati değere sahip?

Uçak gemileri, hizmetteki en karmaşık askeri platformlar ortasında yer alıyor. Her konuşlandırma sonrası kapsamlı teknik denetimlerden geçen bu gemilerde rutin bakım süreçleri ekseriyetle altı ay civarında sürüyor. Daha büyük modernizasyon ya da yenileme çalışmaları ise aylar hatta yıllar alabiliyor ve milyarlarca dolarlık maliyetler ortaya çıkarabiliyor.

Son yıllarda artan operasyonel talep nedeniyle konuşlandırma müddetlerinin uzadığı görülüyor. 2021’den bu yana birtakım taarruz kümelerinin ortalama misyon mühleti klâsik yedi ay yerine dokuz aya yaklaşmış durumda. Bu eğilim, hem artan global askeri yükü hem de bakım süreçlerindeki gecikmeleri gözler önüne seriyor. Aktarılanlara nazaran şayet USS Gerald R. Ford’un vazifesi Nisan ortasının ötesine uzarsa gemi, Vietnam Savaşı’ndan bu yana en uzun mühletle konuşlandırılan ABD uçak gemisi olabilir. Ford, halihazırda 238 gündür misyonda ve bunun 300 günü aşması bekleniyor.

Öte yandan Ford’un Akdeniz’e gelmesi ABD’nin İran ile süren tansiyon sürecinde askeri caydırıcılığı artırma stratejisinin bir kesimi olarak bedellendiriliyor. Bölgede birebir anda iki uçak gemisi taarruz kümesinin vazife yapması, deniz ve hava gücü yoğunluğunu önemli ölçüde artırarak bölgesel güvenlik istikrarlarını etkileyebilir. Trump, ek uçak gemisinin “bir muahedeye varılamaması ihtimaline karşı” gerekli olabileceğini söz etmişti.

USS Gerald R. Ford ile muharip öge sayısı artıyor

USS Gerald R. Ford, boyutları ve teknik kapasitesiyle sınıfının en tezli platformu olarak öne çıkıyor. Yaklaşık 337 metre uzunluğa sahip olan gemi, tam yüklü durumda 100 bini aşkın ton deplasmana ulaşıyor. Genişliği uçuş güvertesinde yaklaşık 78 metreyi bulurken, gövde genişliği yaklaşık 41 metre düzeyinde.

Nimitz sınıfının yerini almak üzere geliştirilen Ford sınıfının birinci gemisi olan platform, iki adet A1B nükleer reaktörle çalışıyor. Bu yeni jenerasyon reaktörler evvelki sınıfa kıyasla daha fazla elektrik üretme kapasitesi sunuyor ve elektromanyetik sistemlerin beslenmesini mümkün kılıyor. Geminin azami suratı 30 knot’un (yaklaşık 56 km/s) üzerinde.

USS Gerald R. Ford’un en dikkat cazip teknolojik yeniliklerinden biri, klasik buharlı mancınık sisteminin yerini alan EMALS (Elektromanyetik Uçak Fırlatma Sistemi). Bu sistem, uçakların daha hassas ve daha düşük mekanik gerilimle fırlatılmasını sağlıyor. Ayrıyeten gelişmiş AAG (Advanced Arresting Gear) yakalama sistemi sayesinde iniş operasyonlarında da modernize edilmiş bir yapı sunuluyor.

Gemide yaklaşık 4.500 işçi vazife yapabiliyor. Bu sayıya gemi mürettebatı ile hava kanadı işçisi dahil. Hava kanadı kapasitesi misyon profiline nazaran değişmekle birlikte 75’ten fazla hava aracı taşıyabiliyor. Bu envanterde F/A-18 Üstün Hornet savaş uçakları, F-35C Lightning II, E-2D Hawkeye erken ihbar uçakları, EA-18G Growler elektronik harp uçakları ve MH-60R/S Seahawk helikopterleri yer alabiliyor.

Uydu imgeleri üzerinden yapılan doğrulamalara nazaran Washington, bölgede en az 12 savaş gemisini etkin olarak pozisyonlandırmış bulunuyor.

Halihazırda konuşlu olan USS Abraham Lincoln, Nimitz sınıfı nükleer tahrikli bir uçak gemisi olarak misyon yapıyor. İki nükleer reaktör ve dört şaftlı tahrik sistemiyle çalışan gemi, 30 knot’un (yaklaşık 56 km/s) üzerinde sürate ulaşabiliyor. Nükleer güç sayesinde menzil sınırlaması bulunmayan platformun tam yük deplasmanı yaklaşık 88 bin ton düzeyinde. Lincoln, beraberinde Ford üzere üç Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze destroyeri taşıyor. Gemi, vazife konfigürasyonuna bağlı olarak yaklaşık 90 hava aracı konuşlandırabiliyor. Bu hava filosunda F-35 savaş uçakları da yer alıyor.