Hollanda Savunma Devlet Sekreteri Gijs Tuinman, yaptığı açıklamada envanterdeki F-35 Lightning II savaş uçaklarının yazılım mimarisine ait çarpıcı bir değerlendirmede bulundu. Tuinman, verdiği demeçte, ABD’nin yazılım dayanağını kesmesi üzere fevkalâde bir durumda F-35 yazılımının iPhone’lardaki “jailbreak” formülüyle kırılabileceğini söyledi.

Tuinman, “Asla söylememem gereken bir şey söyleyeceğim, ancak yeniden de söyleyeceğim: F-35’i iPhone üzere jailbreak yapabilirsiniz” sözlerini kullandı. Hollandalı yetkili, Washington idaresinin şu ana kadar yazılım güncellemelerini yahut tedarik zincirini kesmeye yönelik rastgele bir karar almadığını bilhassa vurguladı.

Hollanda’nın tek savaş uçağı F-35

Hollanda Hava Kuvvetleri envanterinde artık yalnızca F-35 bulunuyor. Bu durum, uçağın operasyonel sürekliliğini ülke savunması açısından kritik hale getiriyor. F-35 ise yalnızca bir platform değil. Tertipli yazılım güncellemeleri, vazife data evrakları (Mission Veri Files – MDF) ve global ölçekte koordine edilen bakım sistemi ile çalışan bütüncül bir ekosistemin kesimi.

Geçmiş tahlillerde uçakta kolay bir “kill switch” (uzaktan devre dışı bırakma) bulunduğu argüman edilmişti. Bu tezin teknik olarak ne derece mümkün olduğu net değil fakat bu, sistemin ABD merkezli güncelleme ve bakım altyapısına olan bağımlılığını ortadan kaldırmıyor. Uçağın aktifliği sensör füzyonu, tehdit kütüphaneleri ve yeni mühimmat entegrasyonları üzere ögelerin tertipli olarak güncellenmesine dayanıyor.

F-35’in yazılımı teknik açıdan son derece karmaşık bir yapıya sahip. Uçağın kaynak kodunun 8 milyondan fazla satırdan oluştuğu belirtiliyor ve bu yapı çok katmanlı güvenlik tedbirleriyle korunuyor. Tuinman, kelam konusu teknik detaylar hakkında konuşmanın yetki alanı dışında olduğunu söz ederek ayrıntı vermekten kaçındı.

Uzmanlara nazaran, teorik olarak yazılımın müsaadesiz halde değiştirilmesi mümkün olsa bile bunun ciddi sonuçları olabilir. Bu türlü bir adım, gelecekteki yazılım güncellemelerine erişimin kaybedilmesine yol açabilir. Bu da uçakların mevcut konfigürasyonda “donmasına” neden olarak yeni sensörlerin, silah sistemlerinin yahut güncellenmiş savunma kütüphanelerinin entegrasyonunu engelleyebilir.

Kritik seviyede buluta bağımlı

F-35 Lightning II programı, kullanıcı ülkelerin uçak yazılımı üzerinde direkt değişiklik yapmasını önemli ölçüde sınırlayan bir yapıya sahip. Günümüzde hizmette olan F-35’lerin neredeyse tamamı yazılım güncellemelerini bulut tabanlı bir ağ üzerinden alıyor. Bu sistemin birinci versiyonu Autonomic Logistics Information System (ALIS) olarak biliniyor. Daima yaşanan teknik meseleler nedeniyle ALIS’in yerini almak üzere geliştirilen Operational Veri Integrated Network (ODIN) sistemine geçiş süreci ise hala devam ediyor.

ALIS/ODIN sadece yazılım güncellemesi yapan bir ağ değil. Sistem, lojistik bilgilerin idaresi, bakım planlaması ve vazife öncesi-sonrası bilgi transferi üzere kritik fonksiyonları de yürütüyor. Bilhassa vazife data evrakları F-35’in hayatta kalabilirliği açısından hayati değere sahip. Uzmanlara nazaran bu bilgi evrakları F-35’in en güçlü silahlarından biri olarak görülüyor. Zira uçağın düşman alanına giriş rotası düşman hava savunma alanları, uçağın görünmezlik ve elektronik harp kabiliyetleri, sensör ve silah kullanım zarfları ile öteki ögelerle entegre taktikler dikkate alınarak oluşturuluyor. Bu bilgi olmadan F-35’in operasyonel aktifliği ve pilotun hayatta kalma mümkünlüğü önemli ölçüde azalıyor.

Bugüne kadar F-35 yazılımına yerli müdahale hakkını resmen elde eden tek ülke İsrail oldu. İsrail, F-35I varyantlarında kendi geliştirdiği yazılımları entegre etme ve uçaklarını ALIS/ODIN ağının dışında da işletme yetkisine sahip.