Son devirde odağını Ay’a kaydıran Musk’ın, Ay yüzeyinde kurulacak bir yapay zeka uydu fabrikası ve bu fabrikadan uyduları fırlatacak dev bir “kütle fırlatıcı” sistemi planladığı ortaya çıktı. The New York Times’ın dinlediği bir şirket içi toplantı kaydına nazaran Musk, xAI çalışanlarına Ay’da üretim yapılmasını ve üretilen uyduların dev bir elektromanyetik mancınıkla uzaya gönderilmesini anlattı.

Ay’da üretim ve fırlatma

Musk’ın planı sadece Ay’da üretim yapmakla hudutlu değil. Kesin amaç, uzayda konumlanacak devasa bir yörüngesel yapay zeka data merkezi kurmak. Bu sistemin, Güneş gücüyle çalışan ve uzayın doğal vakum ortamında soğutulan çok sayıda uydudan oluşması öngörülüyor. Lakin kimi uzmanlar, bu yaklaşımın teknik ve operasyonel açıdan önemli zorluklar barındırdığı görüşünde.

Ay’dan fırlatılacak uyduların büyük olasılıkla Ay yörüngesinde pozisyonlandırılması bekleniyor. Fakat Musk, toplantıda bu hususta detaylı teknik bir yol haritası paylaşmadı. Musk, çalışanlarına “Gerekli yapay zeka yeteneklerini geliştirmek için Ay’a gitmelisiniz. Bu ölçekte bir zekanın ne düşüneceğini hayal etmek güç, lakin bunun gerçekleşmesini görmek inanılmaz heyecan verici olacak.” dedi.

Planın en dikkat alımlı ögelerinden biri, Ay yüzeyine kurulması öngörülen dev bir elektromanyetik fırlatma sistemi. Dünya’daki yerçekiminin yaklaşık altıda birine sahip olmasına karşın Ay’dan yörüngeye çıkmak için yeniden de yüksek sürat gerekiyor. Ay’da yörüngeye ulaşmak için gereken en az kaçış suratı yaklaşık Mach 5 düzeyinde.

Günümüzde elektromanyetik raylı sistemler (railgun) teorik olarak Mach 8,8 düzeyine ulaşabiliyor. Lakin bu çeşit sistemlerle fırlatılacak bir uydunun yaklaşık 10.000 g yahut daha yüksek ivme kuvvetlerine dayanabilecek biçimde tasarlanması gerekiyor. Bu da mevcut uydu mühendisliği standartlarının çok ötesinde dayanıklılık gerektiren bir yapı manasına geliyor. Öbür bir tabirle, fırlatma teknolojisi teorik olarak mümkün görünse de, uyduların bu çok ivme şartlarında ziyan görmeden vazife yapabilecek biçimde geliştirilmesi ayrı bir mühendislik meydan okuması.

SpaceX şimdi Ay’a gitmedi

Bu vizyonun hayata geçmesi için atılması gereken adımlar ise son derece kapsamlı. Öncelikle Ay yörüngesinde sürdürülebilir operasyonlar yürütmek, akabinde Ay yüzeyine inançlı inişler gerçekleştirmek gerekiyor. Sonraki kademede bir koloni kurulması ve üretim altyapısının inşa edilmesi kaide. Tüm bunlar, çok sayıda beşerli ve insansız misyon manasına geliyor.

SpaceX şimdi Ay’a hiç gitmemiş durumda. Hatta insanlık Ay’a son olarak 50 yılı aşkın müddet evvel ayak bastı. Ay’da kalıcı koloni ya da endüstriyel üretim tesisi kurma konusunda ise bugüne kadar hiçbir pratik tecrübe bulunmuyor.

Musk’ın Ay’a yönelik bu atağı, evvelki açıklamalarıyla da çelişiyor. Musk daha bir yıl evvel SpaceX’in “doğrudan Mars’a” gideceğini ve Ay’ın bir “dikkat dağıtıcı” olduğunu söylemişti. Lakin şirket CEO’su, kısa vadeli gayelerini değiştirerek Ay’da “kendi kendine büyüyen bir şehir” kurmanın daha ulaşılabilir olduğunu söz etti.

Musk’a nazaran Ay’daki bu türlü bir projenin 10 yıldan kısa müddette tamamlanması mümkün. emsal ölçekli bir yerleşimin Mars’ta kurulması 20 yıldan fazla vakit alabilir. Bununla birlikte Musk’ın vakit çizelgeleri geçmişte de tartışma konusu oldu. Örneğin 2017’de SpaceX’in 2022’ye kadar Mars’a kargo misyonları göndereceğini açıklamıştı. Fakat ilgili Starship roketi hala test kademesinde bulunuyor.