Yapay zeka alanında global ölçekte hızlanan rekabet, teknoloji devlerini tarihte gibisi az görülen bir yatırım dalgasına sürüklüyor. Microsoft, Meta, Amazon ve Alphabet (Google) tarafından planlanan yeni jenerasyon data merkezi ve yapay zeka altyapı yatırımları, ölçek olarak ABD’nin en büyük projeleriyle kıyaslanır hale gelmiş durumda.

Ekonominin toplam büyüklüğüyle karşılaştırıldığında bu harcamalar 1850’lerdeki demiryolu genişlemesini, 1960’lardaki Apollo Ay Programı’nı ve 1970’lerde tamamlanan eyaletler ortası otoyol ağını geride bırakıyor.

2026’da 670 milyar dolar harcanacak

Söz konusu dört ABD merkezli teknoloji devi, yalnızca bu yıl içinde yapay zeka altyapısını büyütmek için toplamda 670 milyar dolara kadar yatırım yapmayı planlıyor. Bu yatırımların merkezinde giderek artan hesaplama gücü muhtaçlığını karşılamak için inşa edilen ve finanse edilen dev data merkezleri yer alıyor. Şirketler, bu yüksek maliyetli projeleri reklam gelirleri, bulut hizmetleri ve abonelik tabanlı iş modellerinden elde ettikleri milyarlarca dolarlık nakit akışıyla fonluyor.

Uzmanlara nazaran bu ölçekte bir sermaye harcaması ABD tarihinde sırf 1803’te gerçekleştirilen ve ülkenin yüzölçümünü iki katına çıkaran Louisiana Satın Alımı ile kıyaslanabiliyor. Yapay zeka yatırımları, gayrisafi yurt içi hasılaya oranlandığında, tarihî olarak “olağanüstü” kabul edilen tüm öteki büyük projeleri geride bırakmış durumda.

Gelire oranla harcamalar rekor düzeylere çıkıyor

Şirketlerin sermaye harcamaları, son yıllarda gelirlerine oranla istikrarlı biçimde artıyor. Analist projeksiyonlarına nazaran Meta, 2026 yılında tarihinde birinci kere yıllık gelirinin yüzde 50’sinden fazlasını sermaye harcamalarına ayırabilir. Bu öngörü, yatırımcılar ortasında başlangıçta önemli tasalara yol açtı. Fakat Meta’nın, yapay zeka dayanaklı verimlilik artışları sayesinde rekor düzeyde çeyreklik kâr açıklaması ve mevcut çeyrek için daha da güçlü büyüme sinyalleri vermesi piyasanın bakış açısını yumuşattı.

Ancak tıpkı müsamaha Amazon için geçerli olmadı. Şirketin, sermaye harcamalarını yaklaşık yüzde 60 artırarak bu yıl 200 milyar dolara çıkarmayı planladığını açıklaması, yatırımcılar tarafından olumsuz karşılandı. Bu açıklamanın akabinde Amazon’un piyasa pahası tek bir günde 124 milyar dolar azaldı.

Piyasa bedeli üzere harcamalar da devasa

2026 için öngörülen sayılar, teknoloji devlerinin ölçeğini net biçimde ortaya koyuyor. Amazon’un yaklaşık 2,26 trilyon dolarlık piyasa kıymetine karşılık 200 milyar dolarlık, Microsoft’un 2,98 trilyon dolara karşılık 150 milyar dolarlık, Alphabet’in 3,91 trilyon dolara karşılık 185 milyar dolarlık ve Meta’nın 1,67 trilyon dolara karşılık 135 milyar dolarlık sermaye harcaması planı bulunuyor.

Bu harcama planları yapay zekanın gelip süreksiz bir trend olmadığını, ABD ekonomik tarihinin en büyük sermaye seferberliklerinden biri haline geldiğini gösteriyor. Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda bu yatırımların hem şirket kârlılığı hem de global rekabet istikrarları üzerinde belirleyici olacağını vurguluyor.