Elon Musk, yapay zeka data merkezlerini uzaya kurmaya yönelik savlı planını somut adımlarla ilerletiyor. SpaceX, dal uzmanlarının teknik uygulanabilirliğe dair önemli kuşkularına karşın bu proje için mühendis alımlarına başlamış durumda.

FCC’den müsaade istedi

SpaceX, 30 Ocak’ta ABD Federal Bağlantı Komisyonu’na (FCC) başvurarak, neredeyse kesintisiz güneş gücüyle çalışacak ve yörüngede data merkezi vazifesi görecek 1 milyona kadar uydu fırlatmak için müsaade istedi. Şirket, bu sistemin dünya üzerindeki data merkezlerine kıyasla dönüştürücü seviyede maliyet ve güç verimliliği sağlayacağını ve çevresel etkiyi değerli ölçüde azaltacağını savunuyor.

SpaceX’in 1 milyon uyduyu hakikaten yörüngeye yerleştirmesi pek muhtemel görünmese de (şu anda uzayda 15.000 uydu bulunuyor), uydu operatörleri birden fazla vakit tasarım esnekliği kazanmak için gerçekte planladıklarından daha yüksek sayılar için müsaade talep ediyor. Hakikaten SpaceX de Starlink’i konuşlandırmaya başlamadan evvel 42.000 uydu için müracaatta bulunmuştu. Halihazırda ağda yaklaşık 9.500 uydu bulunuyor.

Bu atılım, SpaceX’in Musk’ın yapay zeka teşebbüsü xAI’yi 250 milyar dolarlık bir mutabakatla satın almasının çabucak akabinde geldi. Bu birleşmeyle, toplam bedeli 1,25 trilyon dolara ulaşan tarihin en bedelli özel şirketi ortaya çıktı. Musk, çalışanlara gönderdiği notta birleşmenin ana hedefinin uzay tabanlı bilgi merkezlerini geliştirmek olduğunu belirtti: “Uzun vadede, yapay zekayı ölçeklendirmenin tek yolu açıkça uzaydan geçiyor.”

Musk, yakın vakitte katıldığı bir podcast’te epeyce argümanlı konuştu: “Sözlerimi not edin. 36 ay içinde, hatta muhtemelen 30 aya daha yakın bir müddette, yapay zeka için ekonomik olarak en mantıklı yer uzay olacak.”

SpaceX’in Starlink Mühendisliği Lider Yardımcısı Michael Nicolls da Cuma günü yaptığı açıklamada, bu proje için “birçok kritik mühendislik pozisyonu” açıldığını duyurdu. 

Uzmanlar çekinceli

Bilim insanları ve bölüm analistleri, projenin uygulanabilirliği konusunda kıymetli çekinceler lisana getiriyor. Northeastern Üniversitesi’nden bilgisayar ve elektrik mühendisliği profesörü Josep Jornet, uzayın soğuk görünmesine karşın vakum ortamının ısıyı hapsettiğine dikkat çekiyor:
“Soğutması olmayan bir bilgisayar çipi, uzayda Dünya’dakinden çok daha süratli çok ısınır ve eriyebilir.” Jornet’e nazaran bunun önüne geçmek için daha evvel hiç inşa edilmemiş, devasa ve son derece hassas yapılar gerekecek.

Analysys Mason’da uydu araştırmalarını yöneten Lluc Palerm ise bunun kısa vadeli bir proje olmaktan çok çok uzun soluklu bir maksat olduğunu söylüyor.

Bir öteki büyük tasa ise uzay çöpleri. Buffalo Üniversitesi’nden eski NASA mühendisi John Crassidis, yörüngedeki cisimlerin saatte 28.000 kilometre süratle hareket ettiğini hatırlatarak şunları söylüyor: “Çarpışma mümkünlüğünün denetim edilemez düzeye ulaştığı bir eşik noktaya gelebiliriz.”

Musk’ın elindeki stratejik avantaj

Tüm bu zorluklara karşın Musk’ın kendi roketlerini geliştirmesi büyük bir avantaj. Eurospace araştırma yöneticisi Pierre Lionnet, Musk’ın rakiplerinden fırlatma başına kilogram için 20.000 dolar talep ederken, SpaceX’in kendi iç maliyetinin yaklaşık 2.000 dolar civarında olduğunu belirtiyor. Lionnet’e nazaran Musk’ın “veri merkezlerini uzaya koyacağız” demesi aslında rakiplere verilen dolaylı bir ileti: “Düşük fırlatma maliyetlerinin avantajını diğerlerine değil, kendine saklayacak.”