Elon Musk’ın uzay şirketi SpaceX, uzun müddettir gündemde olan Mars gayelerinde değerli bir revizyona gitti. Şirketin 2026’da Kızıl Gezegen’e ulaşma planlarını erteleyerek odağını NASA için yürütülen Ay görevlerine çevirdiği öğrenildi. Hususa yakın kaynaklara nazaran SpaceX, yatırımcılarına Ay’a inişi önceliklendireceğini ve Mars seyahatinin daha ileri bir tarihe bırakılacağını bildirdi.

Bu kapsamda şirket, insansız bir Ay inişi için Mart 2027’yi hedefliyor. Planlanan misyonda rastgele bir astronot bulunmayacak ve iniş, SpaceX’in geliştirdiği Starship aracıyla gerçekleştirilecek. Fakat bu takvimin hayli argümanlı olduğu, amaca ulaşabilmek için Starship’in sık aralıklarla fırlatılması ve yörüngede yakıt ikmali kabiliyetinin muvaffakiyetle kanıtlanması gerektiği vurgulanıyor.

Yapay zeka ve finansman hamlesi

SpaceX’in strateji değişikliği, şirketin uzay tabanlı yapay zeka data merkezleri kurma planlarını hızlandırmasıyla tıpkı periyoda denk gelmiş üzere görünüyor. Bilindiği üzere SpaceX, yeniden Elon Musk’ın sahibi olduğu xAI’ı satın almış ve toplam değerleme 1,25 trilyon dolar düzeyine yükselmişti. SpaceX’in ayrıyeten en erken bu yaz bir halka arz (IPO) gerçekleştirebileceği de kulislerde konuşuluyor.

Elon Musk, birleşmeyi duyurduğu şirket içi notta SpaceX’in Ay’da kalıcı bir insan varlığı oluşturmayı hedeflediğini de açıkça ortaya koydu. Musk, Ay’ın sadece süreksiz bir durak değil, daha derin uzay keşifleri için bir üs olarak konumlandırıldığını belirtti. Musk’a nazaran uzayda kurulacak data merkezlerinden elde edilecek kapasite ve gelir, hem Ay’daki üsleri hem de uzun vadede Mars’ta bir uygarlık kurulmasını mümkün kılacak.

Artemis programının bel kemiği

NASA, birkaç yıl evvel SpaceX ile anlaşarak Starship’in özel bir versiyonunun Artemis programı kapsamında Ay’a astronot taşıyacak biçimde geliştirilmesini istemişti. Bu plan, Starship’in Ay yörüngesinde NASA aracına kenetlenmesini, mürettebatı almasını ve ABD’li astronotları Ay yüzeyine indirmesini öngörüyor. Ay’a yine beşerli iniş, Artemis programının en kritik etaplarından biri olarak kabul ediliyor.

SpaceX, NASA’dan aldığı milyarlarca dolarlık fonu, büsbütün tekrar kullanılabilir olarak tasarlanan Starship roketinin geliştirilmesinde kullandı. Fakat NASA cephesinde SpaceX’in ilerleme suratına yönelik memnuniyetsizlik de vakit zaman lisana getirildi. Hatta NASA, SpaceX’e alternatifler aramaya da başlamıştı. Alternatifler ortasındaki en güçlü rakip ise Jeff Bezos’un şirketi Blue Origin. Blue Origin, kendi kolaylaştırılmış Ay iniş sistemiyle SpaceX’i geçmeyi hedefliyor. Şirket, Ocak ayında yaptığı açıklamada yörünge altı uzay turizmi faaliyetlerine orta vererek Ay projelerine odaklanacağını duyurdu. Hasebiyle odağın artık büsbütün Ay’a çevrilmesi şaşırtan değil.

NASA’nın mevcut yöneticisi Jared Isaacman da Senato’daki onay sürecinde, SpaceX ve Blue Origin ortasındaki rekabeti memnuniyetle karşıladığını söz etmişti. NASA ise en erken Mart ayında Artemis 2 misyonuyla astronotları Ay’ın etrafında uçurmayı planlıyor. Bu vazife, 2028’de SpaceX yahut Blue Origin ile gerçekleştirilebilecek mümkün bir beşerli Ay inişinin önünü açacak kritik bir adım olarak görülüyor.