İtalya’nın La Sapienza Üniversitesi’nde misyonlu araştırmacılar, geçtiğimiz yıl Wi-Fi sinyallerinin beşerler üzerinde bıraktığı özgün izleri bir cins dijital parmak izine dönüştürerek, insanları kamera olmadan gözetlemenin mümkün olduğunu ortaya koymuştu. O periyotta şimdi uygulamaya geçmekten uzak olan, deneysel bir çalışma üzere görünen bu teknoloji, bugün artık çok daha somut bir hâl almaya başlamış durumda. Gerçekten misal bir çalışma da geçtiğimiz günlerde Almanya’dan geldi.

Almanya’daki Karlsruhe Teknoloji Enstitüsü (KIT) araştırmacıları tarafından yayımlanan yeni bir çalışma, WiFi ağlarının sinsi bir nezaret aracına dönüşebileceğini gösteriyor. Zira bu yöntem, kişinin yanında rastgele bir elektronik aygıt taşımasını bile gerektirmiyor.

Araştırmacıların ortaya koyduğu prosedüre nazaran, bir kişinin kimliğini tespit etmek için onun telefonuna, dizüstü bilgisayarına ya da öbür bir WiFi aygıtına sahip olması gerekmiyor. Yakındaki öteki aygıtların router ile kurduğu sıradan irtibat kâfi oluyor. Radyo dalgaları ortamda yayılırken duvarlara, eşyalara ve insanlara çarpıp geri yansıyor. Bu yansımalar ortamı haritarlarken, şahsa has de desenler oluşturuyor. Çalışmaya nazaran bu desenler tahlil edilerek adeta radyo dalgalarıyla oluşturulmuş bir “görüntü” elde edilebiliyor. Araştırma grubundan Prof. Thorsten Strufe, bu sistemi klasik bir kameraya benzetiyor; fakat burada ışık yerine radyo dalgaları kullanılıyor. Bu yüzden kişinin kendi aygıtını kapatmasının da bir yararı olmuyor. Etrafta faal olan öbür WiFi aygıtları sürecin işlemesi için kâfi oluyor.

Bu noktada kritik öge, WiFi ağlarında aygıtların router’a sistemli olarak gönderdiği ve “beamforming feedback information” (BFI) olarak isimlendirilen geri bildirim sinyalleri. Bu datalar, ağ performansını optimize etmek için gönderiliyor ve mevcut standartlarda şifrelenmeden iletiliyor. Araştırmacılar, özel bir donanıma gereksinim duymadan, standart bir WiFi aygıtıyla bu geri bildirimleri toplayıp tahlil edebildiklerini gösterdi. Daha evvel emsal çalışmalar LIDAR sensörleri ya da kanal durum bilgisi (CSI) üzere daha özel ölçümler gerektirirken, bu metodun sıradan ağ irtibatını kullanması onu çok daha erişilebilir kılıyor.

Toplanan BFI dataları farklı açılardan birleştirilerek bireylere ilişkin ayırt edici radyo desenleri oluşturulabiliyor. Akabinde makine tahsili modeli bu bilgilerle eğitiliyor. Model eğitildikten sonra ise bir kişinin kimliğini tespit etmek sırf birkaç saniye sürüyor. Araştırma kapsamında 197 şahısla yapılan deneylerde, sistemin neredeyse yüzde 100 doğruluk oranına ulaştığı belirtiliyor. Üstelik bu doğruluk oranı kişinin bakış açısı ya da yürüyüş biçiminden bağımsız olarak korunabiliyor.

Wi-Fi Ağları ile Kameraların Olmadığı Yerler de Gözlemlenebilir

Wi-Fi tabanlı takip sistemleri, klâsik kameralı nezaret teknolojilerine kıyasla birtakım değerli avantajlar sunuyor. Öncelikle ışık şartlarından büsbütün bağımsız çalışabiliyorlar; karanlıkta, sisli ortamda ya da görüş açısının olmadığı yerlerde dahi tesirli kalabiliyorlar. Ayrıyeten Wi-Fi sinyalleri duvarlar ve pürüzlerin ötesine geçebildiği için fizikî bariyerler de nezaret kapasitesini sınırlamıyor. Kameraların tersine, kişinin yüzü ya da kıyafeti üzere görsel ögeler gerekmiyor; sırf vücudun elektromanyetik sinyal üzerindeki tesiri kâfi oluyor. Bu da sistemi hem daha az dikkat cazip hem de daha geniş alanlara yayılan bir takip aracı hâline getiriyor.

Araştırmacılara nazaran bu durum, WiFi router’larını potansiyel birer “sessiz gözlemciye” dönüştürüyor. Tertipli olarak önünden geçtiğiniz bir kafe ya da kamusal alan, sizin farkında olmadığınız halde kimliğinizi tespit edebilir ve daha sonra yine tanıyabilir. Çalışmada bilhassa otoriter rejimlerde bu cins teknolojilerin muhalifleri ya da protestocuları gizlice takip etmek için kullanılabileceği uyarısı yapılıyor. Her ne kadar bugün istihbarat servisleri ya da siber hatalılar için CCTV sistemleri üzere daha direkt sistemler bulunsa da, her yerde bulunan kablosuz ağların görünmez ve şüphe uyandırmayan bir nezaret altyapısına dönüşme potansiyeli, araştırmacılara nazaran çok daha tasa verici.

Araştırma grubunun de dikkat çektiği üzere şayet gerekli teknik ve hukuksal düzenlemeler yapılmazsa, bugün sıradan bir internet teması olarak gördüğümüz WiFi ağları, farkında olmadan işleyen global bir nezaret sistemine dönüşebilir.