Yeni bir araştırmaya nazaran Jüpiter, bilim insanlarının onlarca yıldır kabul ettiği ölçülerden biraz daha küçük ve daha basık. Çalışmada, Güneş Sistemi’nin en büyük gezegenine dair ölçümler daha hassas metotlarla yine değerlendirildi.

Araştırmacılar, NASA’nın Juno uzay aracından elde edilen radyo datalarını kullanarak Jüpiter’in boyutlarını daha net biçimde hesapladı. Ölçümlerdeki farklar küçük olsa da, bu dataların Jüpiter’in iç yapısına dair modelleri ve Güneş Sistemi dışındaki emsal gaz devlerinin anlaşılmasını kıymetli ölçüde güzelleştirdiği belirtiliyor. Bulgular, 2 Şubat’ta Nature Astronomy mecmuasında yayımlandı.

Eski ölçümler 50 yıl öncesine dayanıyor

Bilim insanlarının Jüpiter’in boyutu ve haline dair mevcut bilgileri, bugüne kadar Voyager 1 ve 2 ile Pioneer 10 ve 11 misyonları sırasında yapılan altı ölçüme dayanıyordu. Yaklaşık 50 yıl evvel gerçekleştirilen bu ölçümler, radyo sinyalleri kullanılarak yapılmış ve uzun müddettir standart kabul edilmişti.

Ancak 2016 yılında Jüpiter’e ulaşan Juno uzay aracı, son iki yılda çok daha fazla ve detaylı radyo verisi topladı. Bu sayede araştırmacılar, gezegenin boyutlarını her tarafta yaklaşık 400 metre hassasiyetle yine hesaplayabildi.

Radyo sinyallerinin sapması incelendi

Yeni çalışmada grup, Juno’dan Dünya’ya gönderilen radyo sinyallerinin Jüpiter’in atmosferinden geçerken nasıl büküldüğünü tahlil etti. Gezegen sinyali büsbütün engellemeden evvel yaşanan bu sapmalar, Jüpiter’in güçlü rüzgârlarının gezegenin halini nasıl etkilediğini ortaya koydu.

Elde edilen bilgilerle yapılan hesaplamalara nazaran, Jüpiter’in kutuplardan merkeze olan yarıçapı 66.842 kilometre olarak belirlendi. Bu paha, evvelki ölçümlere kıyasla 12 kilometre daha küçük. Ekvator yarıçapı ise 71.488 kilometre olarak hesaplandı ve bu da eski iddialardan 4 kilometre daha düşük.

Küçük farklar büyük modelleri etkiliyor

Araştırmacılar, birkaç kilometrelik bu farkların bilimsel açıdan kritik olduğunu vurguluyor. Jüpiter’in yarıçapındaki küçük bir değişimin bile, gezegenin yerçekimi bilgileri ile atmosfer ölçümlerinin daha uyumlu modellerle açıklanmasını sağladığı söz ediliyor.

Güncellenen ölçümlerin, Jüpiter’in iç yapısının daha yeterli anlaşılmasına katkı sunmasının yanı sıra, Güneş Sistemi dışındaki gaz devlerine ilişkin müşahedelerin yorumlanmasını da kolaylaştıracağı belirtiliyor.

Gezegenlerin oluşumuna dair yeni ipuçları

Araştırma takımına nazaran bu çalışma, gezegenlerin nasıl oluştuğu ve vakit içinde nasıl evrim geçirdiğine dair kıymetli bilgiler sağlıyor. Jüpiter’in, Güneş Sistemi’nde oluşan birinci gezegenlerden biri olduğu düşünülüyor. Bu nedenle gezegenin iç dinamiklerini anlamak, sadece Jüpiter’i değil, Dünya da dahil olmak üzere tüm gezegenlerin kökenine dair ipuçları sunuyor.