NASA, Ay’a beşerli dönüş sürecinin kritik adımlarından biri olan Artemis 2 vazifesinin fırlatılışını bir ay daha ertelemek zorunda kaldı. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yapılan yakıt dolum provası sırasında roket ile fırlatma platformu ortasındaki irtibatta ortaya çıkan hidrojen sızıntıları, vazifenin şubat ayındaki muhtemel fırlatma ihtimalini ortadan kaldırdı. NASA, en erken fırlatma tarihinin mart ayı olacağını açıkladı.

Yakıt dolum testlerinde meseleler yaşandı

NASA’nın Pazartesi günü TSİ yaklaşık 17.00 civarında başlattığı yakıt dolum süreçleri, Florida’daki düşük sıcaklıklar nedeniyle planlanandan geç başladı. Sıvı hidrojenin Space Launch System (SLS) roketinin ana basamağına aktarılmasıyla birlikte, daha evvel de sorun yaşanan bir noktada yine sızıntı tespit edildi. Bu durum, 2022 yılında insansız Artemis 1 uçuşunu aylarca erteleyen ve lakin yakıt yükleme prosedürlerinin değiştirilmesiyle çözülebilen sorunu tekrar gündeme taşıdı.

NASA, iki gün süren “Wet Dress Rehearsal” olarak isimlendirilen deneme geri sayımının akabinde yaptığı açıklamada takımların birçok maksadı gerçekleştirdiğini lakin tüm bilgilerin incelenmesi ve ikinci bir yakıt provası yapılabilmesi için fırlatmanın ertelendiğini duyurdu. Kurum, Artemis 2 için mart ayının en erken muhtemel fırlatma devri olarak belirlendiğini bildirdi.

Hidrojen neden sorun yaratıyor?

SLS roketinde kullanılan sıvı hidrojen, roket yakıtları ortasında son derece verimli olmasına rağmen denetim edilmesi en güç unsurlardan biri olarak biliniyor. Yakıtın eksi 253 derecede depolanması gerekiyor. Bu çok sıcaklık, dolum çizgilerindeki contaların biçim ve boyutlarını değiştirerek sızıntılara yol açabiliyor. Ayrıyeten hidrojen moleküllerinin son derece küçük olması, en ufak açıklıklardan bile kaçmasına neden oluyor.

NASA mühendisleri, muhakkak bir düzeye kadar hidrojen kaçışını kabul edilebilir görüyor. Fakat kurumun güvenlik hududu, irtibat koruması içindeki hidrojen yoğunluğunun yüzde 4’ü aşmaması istikametinde. Son testlerde bu sonun birkaç sefer aşıldığı açıklandı.

Sızıntılar olmasına ve aksaklıklar yaşanmasına karşın roketi büsbütün yakıtla doldurmayı başardı. Yaklaşık 98 metre yüksekliğindeki SLS roketine 750 bin galondan (2 milyon 839 bin litre) fazla yakıt yüklendi. Bunun akabinde TSİ 02.00 sularında, Orion kapsülünün kapağını kapatmak üzere fırlatma rampasına bir kapatma takımı gönderildi. Burada da bir basınç sorunu yaşandı lakin süreç tamamlanabildi. Gece yarısını geçtikten sonra TSİ yaklaşık 08.00 civarında geri sayımın son 10 dakikalık kısmına geçilmesi onaylandı. Maksat, gerçek bir fırlatmada roketin denetimi devralacağı ana kadar ilerlemekti. Fakat geri sayım T-5 dakika 15 saniye kala durduruldu. NASA, bunun nedeninin sıvı hidrojen sızıntısındaki ani artış olduğunu duyurdu. Test, roketin iç güç sistemlerine geçmesi ve motorların son denetimlerinin yapılması kademesine ulaşamadan sona erdi.

Artemis 2’nin değeri ve 6 Mart hedefi

Testin yarım kalmasının akabinde NASA yöneticileri, Artemis 2’nin fırlatılışını erteleme kararı aldı. Kurum, tüm bilgilerin ayrıntılı biçimde inceleneceğini, tespit edilen her sorunun giderileceğini ve akabinde yeni bir deneme yapılacağını belirtti. İkinci bir yakıt provası için net bir tarih şimdi açıklanmadı. Mevcut planlamaya nazaran Artemis 2 için mart ayındaki birinci fırlatma penceresi 6 Mart (TSİ 7 Mart). Bu pencerede iki saatlik vakit aralığı TSİ 04.26’da açılacak. NASA, Ay’ın yörüngesel pozisyonu nedeniyle her ay sonlu sayıda fırlatma fırsatı bulunduğunu ve Orion kapsülünün inançlı dönüşü için bu zamanlamanın kritik olduğunu vurguluyor.

NASA yöneticisi Jared Isaacman, X’te yayınladığı gönderide “SLS fırlatmaları ortasında üç yıldan fazla bir müddet olduğu için, zorluklarla karşılaşacağımızı büsbütün öngörmüştük. İşte bu yüzden prova yapıyoruz. Bu testler, uçuş öncesinde sıkıntıları ortaya çıkarmak ve fırlatma gününü muvaffakiyet mümkünlüğü en yüksek formda hazırlamak için tasarlanmıştır.” dedi.

Artemis 2, NASA’nın Orion uzay aracıyla 53 yılı aşkın müddettir Ay’a gönderilecek birinci beşerli görev olacak. Misyon kapsamında dört astronot, Ay’ın uzak tarafını geçip derin uzaye yanlışsız ilerleyecek ve akabinde Dünya’ya geri dönecek. Bu uçuş, ilerleyen yıllarda Ay’ın güney kutbuna yapılması planlanan Artemis 3 beşerli iniş vazifesinin önünü açacak.