Hindistan, son yirmi yıldır Dünya’nın “arka ofisi” olarak bilinen yazılım ve hizmet odaklı kimliğini, global data trafiğinin merkezi olma yolunda radikal bir atılımla değiştiriyor. Bu yılın hükümet bütçesinde duyurulan yeni düzenleme, yabancı data merkezi operatörleri için adeta bir “vergi cenneti” vadediyor.

Eğer bir teknoloji devi Hindistan topraklarında kurduğu tesis üzerinden ülke dışındaki müşterilerine hizmet veriyorsa, bu devasa kardan Hindistan devletine tek bir kuruş bile vergi ödemeyecek. Bu karar; AWS, Microsoft Azure ve Google Cloud üzere bulut bilişim devlerinin global operasyonlarını ve yapay zeka eğitim süreçlerini Hindistan’a kaydırması için devasa bir yeşil ışık yakıyor.

Elbette bu muafiyetin hudutları ve mahallî ekonomiyi muhafaza usulleri de epeyce net çizildi. Hindistan içindeki müşterilere sunulan hizmetlerin vergilendirilmesi motamot devam edecek. Yani yabancı şirketler, kendi ülkelerindeki vatandaşlara hizmet satarken Hindistan’daki tesisleri bir üretim merkezi üzere kullanabilecek. Bilhassa yapay zeka modellerinin eğitilmesi üzere çok yüksek güç ve süreç gücü gerektiren iş yükleri, bu yeni vergi tatili sayesinde çok daha az maliyetli hale geliyor.

Güvenli liman ve global data sıkışıklığı

Geçmişte çok uluslu şirketlerin Hindistan’a büyük varlıklar yatırmaktan çekinmesinin en büyük nedeni, bitmek bilmeyen vergi davalarıydı. Hükümetle şirketler ortasında ne kadar vergi ödeneceği konusundaki uyuşmazlıklar yıllarca süren mahkeme savaşlarına dönüşüyordu. Hindistan bu sorunu “Güvenli Liman” ismini verdiği bir formülle çözdü. Buna nazaran, şirketlerin Hindistan ve yurt dışı üniteleri ortasındaki kâr transferlerinde yüzde 15’lik sabit bir işletme marjı belirlendi. Şirketler bu oranı beyan ettiği sürece hükümet rastgele bir inceleme yapmayacağını taahhüt ederek taraflar ortasında bir nevi barış antlaşması imzaladı.

Dünya genelinde data merkezi pazarı önemli bir darboğaza girmiş durumda. Yapay zeka modellerinin yaygınlaşmasıyla birlikte süreç gücü muhtaçlığı rekor düzeylere ulaşırken, Virginia, Singapur ve İrlanda üzere klasik data merkezi merkezlerinde artık ne boş arazi ne de kâfi güç kaldı. Hindistan’ın bu kararı, Dünya genelindeki bu darboğaz için değerli bir rahatlama sunabilir. Fakat bu dev yatırımların, Apple yahut Foxconn’un telefon montaj çizgilerinde olduğu üzere on binlerce şahsa istihdam sağlaması beklenmiyor. Zira bilgi merkezleri sermaye açısından çok ağır, lakin insan gücü açısından hayli yalın tesisler olma özelliği taşıyor.

Microsoft ve Amazon halihazırda bu ülkede milyarlarca dolarlık bilgi merkezi operasyonlarını yürütürken, Google da kıyı şehri Visakhapatnam’da kuracağı yeni tesisiyle bu yarışa dahil oldu. Hindistan artık yalnızca kod yazan gençlerin ülkesi değil, internetin ve yapay zekanın fizikî ana vatanlarından biri olma yolunda emin adımlarla ilerliyor.