Yapay zekâ alanında yaşanan patlama neredeyse her teknoloji şirketini bu alana yöneltmiş olsa da bunlardan pek azı kayda bedel bir tesir yaratabiliyor. Bugün geldiğimiz noktada OpenAI, Google, Microsoft, Anthropic gibi bir avuç şirket, hem teknik kapasite hem de finansal güç açısından rakiplerinden önemli biçimde ayrışmış durumda. Fakat yapay zekânın süratle gelişen ve değişen yapısı, başka şirketleri de bir formda bu alanda fark yaratabileceklerine inandırıyor. Artık bu şirketlerin ortasına Mozilla’yı da ekleyebiliriz.

Daha çok Firefox tarayıcısıyla tanınan ve birebir OpenAI üzere kâr gayesi gütmeyen bir yapı olarak faaliyet gösteren Mozilla, yapay zekâ devlerinin artan hakimiyetine karşı yeni bir cephe açmaya hazırlanıyor.

Mozilla, OpenAI ve Anthropic’e Rakip Olmak İçin 1.4 Milyar Doları Gözden Çıkardı

Mozilla Başkanı Mark Surman, bu hafta bir açıklama yaparak, rezervlerinde bulunan yaklaşık 1,4 milyar dolarlık kaynağı, OpenAI ve Anthropic üzere şirketlerin domine ettiği yapay zekâ ekosistemine alternatifler oluşturmak için kullanacağını duyurdu. Mark Surman tarafından “isyancı bir ittifak” olarak tanımlanan bu teşebbüs, şeffaflık ve güvenilirlik prensiplerini merkeze alan bir yapay zekâ ekosistemi oluşturmayı hedefliyor. 1.4 milyar dolarlık fonun büyük kısmının Mozilla’nın yatırım kolu Mozilla Ventures üzerinden start-up’lara (yeni girişimlere) ve açık kaynaklı projelere aktarılacağı belirtiliyor.

Mozilla’nın şu ana kadar yatırım yaptığı AI şirketleri, daha çok yapay zekâ altyapısına ve kontrol sistemlerine odaklanıyor. Almanya merkezli Trail, yapay zekâ sistemleri için idari kontrol tahlilleri sunarken; Transformer Lab, geliştiricilerin açık kaynaklı yapay zekâ modelleri oluşturmasına ve test etmesine imkan tanıyan araçlar geliştiriyor. Eski bir Google mühendisi olan Tassos Koukoumidis’in liderliğindeki Oumi ise yapay zekâ araştırmacıları için açık platformlar sunmayı amaçlıyor. Bu şirketlerin ortak noktası, kapalı ve ticarileşmiş modeller yerine daha şeffaf ve denetlenebilir sistemler üzerine çalışmaları.

Mozilla, 2000’lerin Başında Firefox ile Başardığını, Artık Yapay Zekâ ile Tekrarlamak İstiyor

Mozilla’nın bu çıkışı, şirketin geçmişte üstlendiği “küçük lakin inatçı rakip” rolünü hatırlatıyor. 2000’li yılların başında Microsoft’un Internet Explorer hâkimiyetine karşı Firefox ile yürütülen gayret, bugün Mozilla’nın kurumsal hafızasında değerli bir yer tutuyor. Mark Surman da Toronto yakınlarındaki çiftliğinden yönettiği bu yeni teşebbüsü, misal bir karşı duruş olarak konumlandırıyor. Surman’a nazaran burada maksat, birkaç dev şirketin istikamet verdiği bir yapay zekâ sistemine karşı, daha iştirakçi ve açık bir alternatif yaratmak. Her ne kadar bu telaffuz kulağa fazla romantik gelse de Mozilla cephesi, bu yaklaşımın kesimde karşılığı olacağını düşünüyor.

Ne var ki bu yeni macerasında Mozilla’yı kuvvetli bir misyon bekliyor. OpenAI, Ekim 2025’te ulaştığı 500 milyar dolarlık değerlemeyle dünyanın en pahalı özel şirketi pozisyonuna yükselmiş durumda. Misal formda Anthropic’in değerlemesi de 350 milyar dolara ulaşmış durumda. 1.4 milyar dolar kayda bedel bir meblağ olsa da yapay zekâ devlerinin harcama kalemleriyle kıyaslandığında epeyce sonlu kalıyor.

Girişimin önündeki tek pürüz piyasa istikrarları de değil. Trump yönetiminin Aralık 2025’te imzaladığı başkanlık kararnamesi, yapay zekâ için birleşik bir federal çerçeve oluşturmayı ve eyalet bazlı düzenlemelere karşı merkezi bir duruş sergilemeyi amaçlıyor. ABD ile teknoloji devleri ortasında kurulan bu koalisyon, bilhassa regülasyon yanlısı yaklaşımları gaye alırken, sorunun ne kadar politik bir tabana kaydığını gösteriyor. Bu ortamda Mozilla’nın savunduğu açık ve topluluk temelli yapay zekâ yaklaşımının ne kadar alan bulabileceği ise belirsizliğini koruyor.

Mark Surman, tüm bu zorluklara karşın amaçlarının gerçekçi olduğunu savunuyor. 2028 yılına kadar geliştiriciler ortasında “ana akım” kabul görecek bir açık kaynaklı yapay zekâ ekosistemini finanse etmeyi amaçladıklarını belirten Surman, bugün bunun imkânsız görünebileceğini kabul ediyor. Fakat ona nazaran bölümde tıpkı anda birden fazla eğilim bu istikamette ilerliyor. Surman’ın bu romantik teşebbüsün ne derece başarılı olduğunu bekleyip göreceğiz.