Yapay zeka yarışı, global güçlerin milyarlarca dolarlık yatırımlarıyla nefes kesen bir süratle devam ederken, ABD ve Çin ortasındaki teknoloji savaşında işler giderek karışıyor. Bugüne kadar yüksek performanslı çiplerin ihracatına getirdiği katı yasaklarla bilinen ABD, Donald Trump’ın son atılımıyla rotayı beklenmedik bir tarafa kırdı.

Nvidia’nın en güçlü yapay zeka çiplerinden biri olan H200’ün Çin’e satışına, epey sıra dışı kaidelerle yeşil ışık yakıldı. Bu kararın en dikkat cazibeli noktası ise her satıştan ABD hükümetine ödenecek olan yüzde 25’lik “ücret” oldu.

Geçtiğimiz yıl güvenlik gerekçesiyle daha zayıf çiplerin bile satışını yasaklayan Trump idaresi, artık daha güçlü modellerin önünü açarken masaya ağır koşullar koyuyor. Çiplerin gönderilmeden evvel bağımsız laboratuvarlarda yapay zeka geliştirme kapasiteleri açısından test edilmesi bu kaidelerin başında geliyor. Ayrıyeten Nvidia ve AMD üzere üreticilerin, yurt dışına satış yapmadan evvel ABD pazarının muhtaçlığını büsbütün karşılamış olması gerekiyor. Hatta Çin’e yapılacak ihracatın ölçüsü, ABD içindeki satışların yarısını geçemeyecek. Tüm bu kısıtlamaların temelinde, Çin’in bu çipleri askeri maksatlarla kullanmasını engellemek ve ABD’nin yapay zeka üstünlüğünü muhafaza dileği yatıyor.

Pekin’in yanıtı ve pazardaki belirsizlik

ABD tarafında kapılar aralansa da, bu durum Nvidia’nın Çin pazarını çabucak ele geçireceği manasına gelmiyor. Çin hükümeti daha evvel, sadece kendi pazarı için özel olarak zayıflatılmış olan H20 modellerinin alımını durdurmuştu. Pekin, hem ABD’ye bağımlı kalmak istemiyor hem de Huawei üzere yerli devlerin ürettiği ve H200 performansına yaklaşan çiplerle kendi ekosistemini kurmayı hedefliyor. Ayrıyeten, Washington’ın ihracat kurallarını daima değiştirmesi, Çinli teknoloji şirketlerini Nvidia eserlerine yatırım yapma konusunda huzursuz bir hale getirdi; zira bugün alınan bir takviyenin yarın birdenbire kesilmeyeceğinin garantisi yok.

Bu stratejik atılım, uzmanlar ortasında büyük bir tartışma başlattı. Bir kesim, Çin’in aslında kendi çiplerini üretme eşiğinde olduğunu ve bu süreçte onları ABD teknolojisine bağımlı tutmanın ekonomik açıdan en mantıklı yol olduğunu savunuyor. Karşı tarafta ise bu mutabakatın yasallığını ve ulusal güvenlik risklerini sorgulayanlar sesini yükseltiyor.

Bu ticaret atılımı Çin’e yapay zeka savaşında beklediği ivmeyi mi kazandıracak, yoksa ABD’nin ender toprak elementleri üzere kritik mevzularda elini mi güçlendirecek, bunu vakit gösterecek. Kesin olan tek bir şey var: Nvidia için Çin pazarındaki en ufak bir hareketlilik bile devasa bir yarar kapısı manasına geliyor.