Geleceğin ulaşım teknolojisi olarak görülen şoförsüz araçlar, vaat ettikleri konforun yanı sıra beraberinde getirdikleri tartışmalarla da gündemden düşmüyor. Bu tartışmaların son odağı ise Denver sokaklarında bir bisiklet yoluna park etmiş halde görüntülenen Waymo robotaksisi oldu.

Sosyal medyada süratle yayılan ve büyük bir reaksiyon dalgasına yol açan bu fotoğraf, otonom sürüş teknolojisine kuşkuyla bakanların eline yeni bir koz daha verdi. Lakin Waymo cephesinden gelen açıklama, olayın sanılandan çok daha farklı bir boyutu olduğunu gösteriyor ve şirketin söylediğine nazaran bu olayın hatalısı yapay zeka değil, şahsen direksiyon başındaki insandı.

Waymo’nun 2009 yılında Google bünyesinde başlayan seyahatini bugün dev bir filoya dönüştürme yolunda ilerliyor. ABD’nin Denver kenti de, bu genişleme planının en yeni duraklarından biriydi. Kentte şu an yaklaşık bir düzine araçlık küçük bir filo, 2026 yılındaki tam kapasiteli açılış öncesi eğitim sürüşlerine devam ediyor. Elbette bu eğitim sürecinde araçlar büsbütün kendi başına bırakılmıyor ve her birinde güvenliği sağlaması için eğitimli bir şoför bulunuyor. Bisiklet yolu krizinde de yanılgıyı yapanın bu güvenlik şoförü olduğu anlaşıldı. Direksiyon başındaki kişinin neden bu türlü bir karar verdiği bilinmese de Denver belediyesi araç sahibine ceza kesti. İronik bir halde, yanlış kararı veren bilgisayar kodları değil, bir insan olmasından ötürü, bu durum Waymo’nun “otonom sistemler insanlardan daha güvenlidir” tezini destekliyor.

Güvenlik çıtası ve şeffaflık yarışı

Kendi kendini süren otonom araçların güvenilirliği konusu, son yıllarda artan kaza raporlarıyla birlikte hassas bir istikrara oturmuş durumda. Waymo, prestijini korumak için yanılgı yapıldığında geri adım atmaktan çekinmiyor. Hakikaten 2025 yılının sonlarında şirket, araçlarından birinin duran bir okul servisinin yanından geçmesi üzerine geniş çaplı bir güvenlik geri çağırması yaparak yazılımını güncelledi. Şirket yöneticileri, şeffaflığın inanç inşa etmek için tek yol olduğunu savunuyor ve kaza kayıtlarını kamuoyuyla paylaşma kelamı veriyor. Lakin bu şeffaflık, sayıların ürkütücü bir süratle yükseldiğini de gizleyemiyor.

İstatistikler, Waymo araçlarının dahil olduğu hadise sayısının 2021 yılında yalnızca 33 iken, 2025 yılına gelindiğinde 733’e fırladığını gösteriyor. Bu kazalarda ne yazık ki ağır yaralanmalar ve can kayıpları da yaşandı. Her ne kadar her olayda cürüm direkt Waymo’ya ilişkin olmasa da, filonun büyümesi riskleri de beraberinde getiriyor. General Motors üzere rakiplerin benzeri programlarını önemli kazalar sonrası askıya alması, bu bölümde kusura yer olmadığını hatırlatıyor.

Bisiklet yolu olayında teknoloji paka çıksa da asıl sorun hala çözülmüş değil: Bir kaza anında sorumluluk kime ilişkin? Şayet yapay zeka bir kusur yaparsa, yasal süreçte bu sistem bir beşerle tıpkı standartlara mı tabi tutulacak? Waymo ve gibisi şirketler yollara yayıldıkça, hukukçular ve mühendisler bu gri alanları netleştirmek için daha çok ter dökecek üzere görünüyor.