SpaceX, ABD Federal İrtibat Komisyonu’na (FCC) sunduğu bir raporda, Starlink uydularının 2025 yılı boyunca yaklaşık 300 bin çarpışmadan kaçınma manevrası gerçekleştirdiğini açıkladı. Bu sayı, 2024’te kaydedilen yaklaşık 200 bin harekete kıyasla yüzde 50’lik bir artış manasına geliyor. Artışın temel nedeni, alçak Dünya yörüngesinin Amerikan ve Çinli rakip uydu takımyıldızlarıyla giderek daha fazla dolması.

Çin uyduları en önemli risk kaynağı olarak öne çıkıyor

Raporda, çarpışma riskinin en büyük kaynaklarından biri olarak Çin menşeli uydular ve uzay nesneleri gösteriliyor. Haziran–Kasım periyodunda Starlink’in yörüngesini değiştirmesine neden olan 20 objenin 7’sinin Çin kaynaklı olduğu ve bunların toplamda 3.732 harekete yol açtığı belirtiliyor. SpaceX, bilhassa Shanghai Lanjian Hongqing Technology şirketine ilişkin Honghu-2 uydusunun, Starlink araçlarıyla binin üzerinde yakın geçişe sebep olduğunu vurgulanıyor.

Gerilim, 9 Aralık’ta yaşanan tehlikeli bir yakınlaşmayla daha da barizleşti. Yeni fırlatılan bir Çin uydusu, 560 kilometre irtifada bulunan Starlink-6079’un yalnızca 200 metre yakınından geçti. Starlink mühendisliğinden sorumlu lider yardımcısı Michael Nicolls, Çinli operatörlerin mevcut uydularla hiçbir uyum ya da yörünge çakışma tedbire bağlantısı kurmadığını söyledi.

SpaceX, FCC’ye sunduğu raporda, çarpışmaların önlenebilmesi için operatörler ortasında dengeli data paylaşımı ve sağlam bağlantının hayati değerde olduğunu söz ederken, Çinli ve Rus operatörlerin bu bilgileri paylaşma konusunda birden fazla vakit isteksiz davrandığını belirtiyor.

Uzmanlar: Mevcut gidişat sürdürülebilir değil

Halihazırda 9.400’den fazla uydu işleten ve yörüngedeki etkin uzay araçlarının yaklaşık yüzde 65’ini oluşturan Starlink’in büyüklüğü, uzmanları endişelendiriyor. İngiltere Southampton Üniversitesi’nden Prof. Hugh Lewis, bu hareket sayısını olağanüstü yüksek olarak nitelendirdi ve SpaceX’in bu süratle devam etmesi halinde 2027’de yılda 1 milyon manevraya ulaşabileceğini öngördü ve sistemin sürdürülebilir olmadığını vurguladı.

SpaceX’in, bölüm genelinden çok daha katı bir çarpışma tedbire eşiği kullandığı da raporda yer aldı. Şirket, risk oranı 10 milyonda 3 düzeyine ulaştığında hareket başlatırken, kesimde yaygın kabul gören eşik 10 binde 1.

Kanada’daki Regina Üniversitesi’nden astronomi profesörü Samantha Lawler ise Starlink’in uzaydaki baskın pozisyonunun jeopolitik sonuçlarına dikkat çekti. Lawler, “Uzay Antlaşması’na nazaran herkes uzayın her bölgesine erişebilmelidir; fakat fiiliyatta uzayın büyük kısmı tek bir aktör tarafından denetim ediliyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Yörüngedeki trafik daha da artacak

Bunlara karşın, yörüngedeki trafiğin daha da ağırlaşması bekleniyor. Çin’in devlet takviyeli Guowang projesi 13.000, Şanghay merkezli Qianfan teşebbüsü ise 2030’a kadar 15.000’den fazla uydu fırlatmayı hedefliyor. Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne sunulan dokümanlar, Çin’in 200.000’den fazla internet uydusu fırlatmayı planladığını gösteriyor.