Güney Kore, yapay zekayı düzenlemek maksadıyla hazırladığı Yapay Zeka Temel Yasası’nı 22 Ocak prestijiyle yürürlüğe sokarak bu alanda dünyada birinci kapsamlı yasal çerçeveyi hayata geçiren ülkelerden biri oldu. Düzenleme, yapay zekanın hangi alanlarda, nasıl ve hangi sorumluluklarla kullanılacağını netleştirmeyi amaçlıyor.

Güney Kore yapay zekayı maddeyle sınırladı

Yeni yasa, bilhassa yüksek tesirli olarak tanımlanan yapay zeka kullanım alanlarına odaklanıyor. Nükleer güvenlik, içme suyu üretimi, ulaşım altyapıları, sıhhat hizmetleri ve kredi kıymetlendirme üzere finansal süreçler bu kapsama dahil ediliyor. Bu alanlarda kullanılan yapay zeka sistemlerinin büsbütün otonom çalışmasına müsaade verilmiyor ve insan kontrolü mecburî tutuluyor.

Yasanın bir öbür değerli ayağını şeffaflık yükümlülükleri oluşturuyor. Şirketlerin, yüksek tesirli yahut üretken yapay zeka kullanan eser ve hizmetler hakkında kullanıcıları evvelden bilgilendirmesi gerekiyor. Ayrıyeten, yapay zeka tarafından üretilen çıktının gerçek insan üretiminden ayırt edilmesinin sıkıntı olduğu durumlarda açık etiketleme yapılması kaide koşuluyor.

Bilim ve Bilgi ve İletişim Teknolojileri Bakanlığı, yasal çerçevenin amacının yapay zekanın benimsenmesini yavaşlatmak değil, tersine inançlı bir temel oluşturarak kullanımını teşvik etmek olduğunu vurguluyor. Tasarının hazırlanma sürecinde kapsamlı istişareler yapıldığı ve şirketlere, idari para cezalarının uygulanmaya başlamasından evvel en az bir yıllık bir geçiş süresi tanınacağı belirtiliyor.

Yapay zeka regülasyonunda Güney Kore’nin Avrupa ve ABD’den farkı ne?

Yaptırımlar tarafında ise Güney Kore yasası, Avrupa Birliği düzenlemelerine kıyasla daha sonlu cezalar öngörüyor. Örneğin üretken yapay zekanın etiketlenmemesi durumunda şirketler 30 milyon won, yani yaklaşık 20.400 dolar para cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Avrupa Birliği’nde ise benzeri ihlaller, global cironun yüzde 1’inden başlayıp, yüksek riskli yapay zeka kullanımına ait yasakların ihlalinde yüzde 7’ye kadar çıkabiliyor.

Yapay zeka düzenlemeleri konusunda global tablo hâlâ kesimli bir görünüm sergiliyor. ABD, inovasyonu frenlememek ismine daha hafif ve dal odaklı bir yaklaşım benimserken, Çin muhakkak kurallar getirmiş ve global uyum için bir kurum kurulmasını önermiş durumda. Güney Kore’nin attığı bu adım, erken düzenleme avantajı ile esneklik kaybı riski ortasında hassas bir istikrar kurmaya çalıştığını gösteriyor. Önümüzdeki periyotta bu yasanın, Asya merkezli yapay zeka teşebbüsleri ile Avrupa ve ABD merkezli şirketler ortasındaki rekabet dinamiklerini nasıl etkileyeceği, yalnızca Güney Kore için değil, global teknoloji ekosistemi için de yakından izlenecek bir gösterge olacak.