Alzheimer, günümüzde hem teşhis hem de tedavi açısından en şiddetli nörolojik rahatsızlıklardan biri olmaya devam ediyor. Hastalığın beyinde yol açtığı hasar, semptomlar ortaya çıktığında ekseriyetle geri döndürülemez bir noktaya ulaşmış oluyor. Bu yüzden bilim dünyası uzun müddettir Alzheimer’ı mümkün olduğunca erken evrede tespit edebilecek yöntemler üzerinde çalışıyor. Bu emel doğrultusunda artık, yalnızca kolay bir kan testiyle Alzheimer’ın evvelden tespit edilip edilemeyeceği inceleniyor.

“Bio-Hermes-002” ismi verilen bu klinik çalışma, kâr hedefi gütmeyen tıbbi araştırma kuruluşu LifeArc ve Global Alzheimer Platformu Vakfı tarafından yürütülüyor. Birleşik Krallık Demans Araştırma Enstitüsü’nün de takviye verdiği çalışma; İngiltere, ABD ve Kanada’daki 25 farklı merkezde devam ediyor.

Yaklaşık 1000 kişinin iştirakiyle gerçekleşecek testte, Alzheimer ile güçlü biçimde ilişkilendirilen üç biyobelirteci ölçülüyor: p-tau217, GFAP ve NfL. Bu proteinler, beyindeki hudut hücresi hasarını ve Alzheimer’a mahsus patolojik süreçleri yansıtan en kritik göstergeler ortasında kabul ediliyor. Bu belirteçlerin Alzheimer’ın erken teşhisi için kâfi olup olmayacağı testler tamamlandığında anlaşılacak. Lakin son devirde elde edilen bulgular bunun mümkün olacağına işaret ediyor.

Benzer Çalışmalarda Umut Verici Sonuçlar Alındı

5 Ocak’ta Nature Medicine mecmuasında yayımlanan farklı bir araştırma, parmak ucundan alınan kan örneklerinin Alzheimer biyobelirteçlerini hakikat halde ölçebildiğini ortaya koydu. DROP-AD isimli bu çalışmada, yedi Avrupa merkezinde toplam 337 iştirakçi incelendi. Sonuçlar, parmak ucu örneklerinden ölçülen p-tau217 düzeylerinin standart kan testleriyle büyük ölçüde örtüştüğünü ve omurilik sıvısındaki Alzheimer’a has değişimleri yüzde 86 doğrulukla öngörebildiğini gösterdi. Bu yüzden artık Bio-Hermes-002 çalışmasına da daha umutla bakılıyor.

Alzheimer’da erken teşhisin ehemmiyeti ise son periyotta daha da artmış durumda. Zira FDA tarafından onaylanan lecanemab ve donanemab üzere yeni ilaçlar, bilişsel gerilemeyi yavaşlatabildiğini gösterdi. Lakin bu tedavilerin tesiri, hastalığın erken evrelerinde uygulandığında manalı sonuçlar veriyor. Bu yüzden Alzheimer’ın erken teşhisi, hiç olmadığı kadar kıymet kazanmış durumda.