Eski Google CEO’su Eric Schmidt ve eşi Wendy Schmidt, şimdiye kadarki en tezli özel astronomi projelerinden birine öncülük ediyor. Çift, Schmidt Sciences adlı hayır kurumu aracılığıyla dört adet yeni kuşak teleskobun finansmanını üstleniyor.

Arizona’nın Phoenix kentinde düzenlenen Amerikan Astronomi Topluluğu toplantısında duyurulan bu projede, üçü yeryüzünde biri uzayda olmak üzere toplam dört ileri teknoloji teleskop yer alıyor. Bu yapıların tamamı birlikte Eric ve Wendy Schmidt Gözlemevleri Sistemi olarak isimlendiriliyor.

Lazuli: Özel bölümün birinci uzay telekobu

Teşebbüsün en dikkat cazip kesimi olan Lazuli, büsbütün özel sermayeyle hayata geçirilecek birinci uzay teleskobu olmayı hedefliyor. 3,1 metrelik aynaya sahip olacak teleskop, Hubble Uzay Teleskobu’na kıyasla yüzde 70 daha fazla ışık toplama kapasitesine sahip olacak.

Planlandığı üzere ilerlerse Lazuli’nin 2029 yılında fırlatılması bekleniyor. Dünya’dan hayli uzak, Ay ile rezonans halinde kararlı bir yörüngeye yerleştirilecek teleskop, en uzak noktasında 275 bin kilometreye kadar çıkacak. Lazuli, geniş alanlı optik kamera, entegre alan spektrografı ve ötegezegenleri direkt görüntülemek için optimize edilmiş yüksek kontrastlı koronagraf üzere gelişmiş aygıtlarla donatılacak.

Bilimsel amaçlar ortasında Güneş gibisi yıldızların etrafındaki ötegezegenlerin atmosferlerini incelemek, süpernova modelleri geliştirmek, Hubble Gerilimi’ni araştırmak ve NASA’nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu üzere misyonları tamamlayıcı çalışmalar yapmak yer alıyor.

Projenin icra yöneticisi Pete Klupar, tanıtım toplantısında Lazuli için, “Bunu üç yıl içinde ve olağanüstü derecede düşük bir bütçeyle gerçekleştirmeyi planlıyoruz” tabirlerini kullandı.

Yeryüzündeki teleskoplar

Karasal tesislerden birincisi olan Argus Array, Kuzey Karolina Üniversitesi’nden Nicholas Law liderliğinde geliştiriliyor.1.200 küçük teleskobun birleşimiyle, 8 metrelik tek bir teleskoba muadil performans sunması hedefleniyor. 2028’de faaliyete geçmesi planlanan sistem, 8.000 kare derecelik devasa görüş alanı sayesinde kuzey yarımkürenin tamamını saniyeler içinde tarayabilecek. Bu özellik, süpernovalar ve kütleçekim dalgası kaynakları üzere süreksiz olayların yakalanmasında büyük avantaj sağlayacak.

Bir öteki tesis olan Deep Synoptic Array (DSA) ise Caltech’ten Gregg Hallinan tarafından yönetiliyor. Nevada’da 20×16 kilometrelik bir alana yayılacak olan bu sistem, 1.656 adet 1,5 metrelik radyo anteninden oluşacak. 2029’da devreye girmesi beklenen DSA, radyo dalga boylerını son derece süratli tarayarak birinci gününde bile bilinen 10 milyon radyo kaynağına yenilerini ekleyebilecek kapasitede olacak. Bu sayede tozla gizlenmiş kara delikleri ve galaksi çekirdeklerini ortaya çıkarılabilecek.

Son olarak, Arizona Üniversitesi bünyesinde kurulacak Large Fiber Array Spectroscopic Telescope (LFAST), geniş tarama projelerinden gelen amaçların ayrıntılı tayfsal tahlilini yapmak üzere tasarlanıyor. 20 modüler üniteden oluşan ve toplamda 3,5 metrelik aynaya eşdeğer performans sunan sistem, küçük kubbeler içinde yer alarak maliyetleri önemli biçimde düşürecek. Gerektikçe yeni modüller eklenebilecek.