Hubble Uzay Teleskobu’nu kullanan astronomlar, yıldız barındırmayan büsbütün yeni bir kozmik obje tipi keşfetti. Karanlık unsur ve gazdan oluşan bu yapı, Dünya’dan yaklaşık 14 milyon ışık yılı uzaklıkta, sarmal galaksi Messier 94’ün (M94) dış bölgelerinde tespit edildi. Bilim insanları, keşfin yarattığı heyecanı da yansıtacak formda bu objeye “Cloud 9” ismini verdi.

Cloud 9, sırf sıra dışı yapısıyla değil, cihanın erken devirlerinde galaksilerin nasıl oluştuğuna dair kritik ipuçları barındırmasıyla da dikkat çekiyor. Araştırmacılara nazaran bu obje, karanlık unsurun bir ortaya gelerek galaksilerin temelini nasıl oluşturduğunu anlamak için az bir müşahede fırsatı sunuyor.

Yıldızı olmayan, başarısız bir galaksi

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ismine çalışan AURA/STScI’dan Andrew Fox, Cloud 9’un ehemmiyetini “Bu bulut, karanlık kainata açılan bir pencere” kelamlarıyla özetliyor. Bilim topluluğuna nazaran kainattaki toplam hususun yaklaşık %85’i karanlık maddeden oluşuyor. Lakin karanlık unsur ışıkla etkileşime girmediği için direkt gözlemlenemiyor ve varlığı sadece kütleçekim tesirleri üzerinden anlaşılabiliyor.

Cloud 9, bu açıdan benzersiz bir örnek sunuyor. Zira yapı, karanlık unsurun baskın olduğu bir bulut olmasına karşın içinde hiç yıldız barındırmıyor. Bu durum, teorik olarak uzun müddettir öngörülen lakin şimdiye kadar direkt doğrulanamayan bir kozmik senaryoyu destekliyor.

Bilimsel olarak RELHIC (Reionization-Limited Hydrogen I Cloud) olarak sınıflandırılan Cloud 9’un içinde hidrojen gazı bulunuyor. Olağan koşullarda bu çeşit ağır gaz bulutlarında yıldız oluşumunun başlaması bekleniyor. Lakin Cloud 9’da bu süreç hiç gerçekleşmemiş. Araştırmacılar, bunun temel nedeninin yıldız oluşumunu tetikleyecek kadar gaz birikmemesi olduğunu düşünüyor.

Çalışmanın lideri Alejandro Benitez-Llambay, bu durumu “Bu, başarısız bir galaksinin hikayesi” sözleriyle tanımlıyor. Benitez-Llambay’a nazaran yıldızların yokluğu, teorinin doğruluğunu kanıtlayan en güçlü öge. Zira Cloud 9, lokal cihanda günümüze kadar bozulmadan kalmış ilkel bir galaksi yapı taşı niteliği taşıyor.

Bilim insanları, RELHIC’lerin varlığını uzun müddettir teorik olarak öngörüyordu. Fakat Hubble’ın yüksek hassasiyeti olmasaydı Cloud 9’un keşfi mümkün olmayabilirdi. Bu keşif, kozmosta Cloud 9 gibisi diğer “donmuş” ya da gelişimini tamamlayamamış galaksilerin de bulunabileceğine işaret ediyor.

Küçük lakin son derece ağır bir yapı

Cloud 9, Samanyolu etrafında bilinen hidrojen bulutlarıyla karıştırılmaması gereken özelliklere sahip. Yapı, daha küçük, daha kompakt ve neredeyse kusursuz derecede global bir form sergiliyor. Çekirdeği nötr hidrojenden oluşan bulutun çapı yaklaşık 4.900 ışık yılı. Hidrojen gazının toplam kütlesi Güneş’in yaklaşık 1 milyon katı olarak hesaplanırken karanlık unsur kütlesinin ise 5 milyar Güneş kütlesine ulaştığı kestirim ediliyor.

Araştırma grubuna nazaran Cloud 9, gelecekte kâfi ölçüde -yaklaşık 5 milyar Güneş kütlesi- hidrojen gazı toplayabilirse yıldızlarla dolu bir galaksiye dönüşme potansiyeline sahip. Astronomlar, bundan sonraki süreçte Cloud 9 gibisi RELHIC’leri bulmayı umuyor.