Yapay zeka alanında yaşanan patlama, farklı alanlarda da teknolojik sıçramaları tetiklemeye devam ediyor. Son aylarda yaşananlar, ilaç sanayisinin de bunlardan biri olacağını gösteriyor. Hakikaten bu alanda değerli bir eşik aşılmak üzere. Insilico Medicine tarafından büsbütün yapay zeka ile tasarlanan birinci ilaç, onay öncesi son kademe olan Faz 3 klinik denemelere girmek üzere.

Rentosertib ismi verilen bu deneysel ilaç, ölümcül bir akciğer hastalığı olan idiyopatik pulmoner fibrozun tedavisi için geliştirildi. Söz konusu hastalık sırf ABD’de her yıl yaklaşık 40 bin kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor ve mevcut tedaviler hastalığın seyrini durdurmakta epey sonlu kalıyor. Haziran ayında Nature Medicine’da yayımlanan Faz 2 sonuçları, Rentosertib’in bu alanda umut verici sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor.

Çin’de yürütülen ve 71 hastayı kapsayan çalışmada, ilacı en yüksek dozda (60 mg) alan hastalarda akciğer kapasitesini gösteren “zorlanmış vital kapasite” pahasında ortalama 98,4 mL’lik bir artış gözlemlenirken, plasebo kümesinde ortalama 20,3 mL’lik bir düşüş kaydedildi. Üstelik bu güzelleşme, önemli yan tesirler rapor edilmeden elde edildi.

Rentosertib’i asıl sıra dışı kılan nokta ise sırf klinik sonuçları değil, geliştirilme suratı. Klasik ilaç keşfi süreçlerinde bir molekülün insan üzerinde test edilecek etaba gelmesi ekseriyetle 4 ila 5 yıl sürerken, Insilico bu süreyi iki yılın altına indirmeyi başardı. Şirket, kendi geliştirdiği yapay zeka platformu sayesinde sadece 78 molekülü tarayıp test ederek 18 ay üzere kısa bir müddette erken keşif etabını tamamladı. Bu çalışma, yapay zekanın farmakoloji alanında Ar-Ge verimliliğini dramatik biçimde artırabildiğini gösteren en somut örneklerden biri olarak bedellendiriliyor.

Eğer Faz 3 denemeler de muvaffakiyetle tamamlanır ve düzenleyici onay alınırsa, Rentosertib büsbütün yapay zeka tarafından keşfedilip tasarlanan birinci onaylı ilaç olarak tarihe geçebilir. Bu da sırf pulmoner fibroz için değil, ilaç geliştirme süreçlerinin tamamı için yeni bir çağın kapısını aralayabilir.

Yapay Zeka Dayanaklı İlaç Projelerine Yatırım Süratle Artıyor

Bu gelişme, yatırımcıların yapay zeka takviyeli ilaç keşfine olan ilgisinin neden son devirde süratle arttığını da açıklıyor. PitchBook bilgilerine nazaran, 2025’in birinci üç çeyreğinde sırf bu alana odaklanan şirketlere toplam 2,7 milyar dolarlık teşebbüs sermayesi yatırımı yapıldı. Global ilaç bölümünün yapay zeka yatırımlarının 2034’te ise 16,5 milyar dolara kadar çıkması bekleniyor.

Büyük ilaç şirketleri de bu yarışta geri kalmamak için agresif adımlar atıyor. Ekim 2025’te Eli Lilly, Nvidia ile paydaşlık kurarak bir ilaç şirketine ilişkin “en güçlü muhteşem bilgisayar” olacağını tez ettiği bir sistem inşa edeceğini duyurdu. Ocak 2026’da devreye girmesi planlanan ve binin üzerinde GPU barındıracak bu altyapı, milyonlarca potansiyel ilacın tıpkı anda tasarlanıp test edilebildiği bir “yapay zeka fabrikası” olarak konumlandırılıyor. Misal biçimde, OpenAI dayanaklı Chai Discovery de yapay zekayla yeni ilaçlar geliştirme konusunda dikkat cazip çalışmalar imza atıyor. Tüm bu gelişmeler, yapay zekanan ilaç geliştirme süreçlerini de kökten değiştirmek üzere olduğunu gösteriyor.