Büyük altyapı projelerinin, doğal afetlerin ve yer kabuğuna dair süreçlerin daha uygun anlaşılabilmesi için bilim insanları yüksek yerçekimi kaidelerinin (hiper yerçekiminin) oluşturulduğu deneylere giderek daha fazla değer veriyor. Olağan koşullarda onlarca yıl süren jeolojik süreçleri laboratuvar ortamında incelemek neredeyse imkânsızken, yüksek kapasiteli santrifüj sistemleri sayesinde bu süreçleri çok kısa mühletlere sıkıştırmak mümkün hâle geliyor. Son periyotta çabucak hemen her alanda tepeye oynar hâle gelen Çin, hiper yerçekimi araştırmalarında da dünya liderliğini ele geçirecek yeni bir adım attı.

Çin, Dünyanın En Güçlü Hiper Yerçekimi Santrifüjini Kuruyor

Çin’de geliştirilen ve dünyanın en güçlü hiper yerçekimi santrifüj sistemi olma özelliğini taşıyan CHIEF1900, geçtiğimiz günlerde Zhejiang Üniversitesi’ne teslim edildi. Shanghai Electric Nuclear Power Group tarafından geliştirilen bu devasa sistem, artık heyetim evresine geçti. CHIEF1900, çalışmaya başladığında Dünya’nın yerçekiminin tam 1.900 katına kadar kuvvet üretebilecek.

CHIEF1300 üzere CHIEF1900 de titreşimi en aza indirmek maksadıyla Zhejiang Üniversitesi yerleşkesinin 15 metre altına inşa edilen özel bir tesise kuruluyor. Bu sistemler, yüksek süratte dönüşten kaynaklanan çok ısınmayı denetim altına almak için vakum tabanlı sıcaklık düzenleme mekanizmalarıyla donatılmış durumda.

Bu kapasite, bugüne kadar faaliyete geçmiş tüm hiper yerçekimi santrifüjlerini geride bırakıyor. Çin’in bir evvelki rekor sahibi sistemi olan CHIEF1300, Eylül ayında devreye alınmış ve 1.300 gravity-tonne kapasitesiyle dikkat çekmişti. Ondan evvelki dünya rekoru ise yaklaşık 1.200 gravity-tonne kapasiteye sahip olan ve ABD Ordusu Mühendisler Birliği tarafından Mississippi’de işletilen tesise aitti. CHIEF1900 ile birlikte bu alandaki liderlik açık biçimde Çin’e geçmiş oluyor.

Derinlerdeki Kaynakların Çıkarılması İçin Bilgi Toplanacak

Bu tıp santrifüjlerin en kritik özelliği, büyük ölçekli yapıları ve doğal süreçleri küçük modeller üzerinden test etmeye imkân tanıması. CHIEF1900 sayesinde araştırmacılar, sadece birkaç dakika içinde olağanda onlarca yıl sürecek jeolojik değişimleri simüle edebilecek. Örneğin üç metre yüksekliğindeki bir baraj modeli, Dünya yerçekiminin 100 katı kuvvet altında test edilerek, gerçekte 300 metrelik bir barajın maruz kalacağı gerilim şartları laboratuvar ortamında yine oluşturulabilecek.

Bu sistemin; derin deniz ve derin yer kaynaklarının çıkarılması, doğal afetlerin tesirlerinin azaltılması, yer altı atık depolama tahlilleri ve yeni gereçlerin geliştirilmesi üzere pek çok alanda kullanılacağı belirtiliyor.

Daha düşük kapasiteli olan CHIEF1300 ile yapılan erken periyot deneyler bile bu sistemlerin potansiyelini ortaya koymuş durumda. Yapılan testlerde, güçlü sarsıntılar laboratuvar ortamında muvaffakiyetle simüle edilerek hidroelektrik baraj temellerinin sismik dayanıklılığı incelendi. Ayrıyeten tsunami dalgalarının deniz tabanı üzerindeki tesirleri modellenerek, açık deniz rüzgâr santrallerinin pozisyonlandırılması için kıymetli bilgiler elde edildi. Artık CHIEF1900 ile birlikte bu araştırmalar bir sonraki düzeye taşınabilecek.