ABD Enerji Bakanlığı ile Savunma Bakanlığı, küçük ölçekli bir nükleer mikroreaktörü birinci defa askeri kargo uçağıyla taşıdı. Kaliforniya’dan Utah’a yapılan sevkiyat, hem askeri hem de sivil alanlarda taşınabilir nükleer güç kullanımının önünü açabilecek kritik bir adım olarak bedellendiriliyor.

Taşıma operasyonu, Kaliforniya merkezli nükleer teknoloji şirketi Valar Atomics ile iş birliği içinde yürütüldü. Şirketin geliştirdiği Ward isimli mikroreaktör, nükleer yakıt yüklenmeden bir Boeing C-17 Globemaster III tipi askeri nakliye uçağıyla Utah’taki hava üssüne taşındı. Yetkililer, bu adımı ABD’nin nükleer güç ve askeri lojistik kapasitesi açısından bir dönüm noktası olarak tanımladı.

5 megavat kapasite, 5 bin konutluk enerji

Pazar günü taşınan mikroreaktör, boyut olarak bir minibüsten biraz daha büyük. Valar Atomics CEO’su Isaiah Taylor, reaktörün azami 5 megavat elektrik üretim kapasitesine sahip olduğunu ve bu ölçünün yaklaşık 5 bin konutun güç ihtiyacını karşılayabileceğini açıkladı.

Reaktörün temmuz ayında faaliyete geçmesi planlanıyor. Birinci kademede 100 kilovat düzeyinde çalışacak sistem, yıl içinde 250 kilovata kadar çıkacak ve kademeli olarak tam kapasiteye ulaşacak. Enerji Bakanı Chris Wright, 4 Temmuz’a kadar üç mikroreaktörün “kritik” düzeye – yani zincirleme nükleer tepkinin kendi kendini sürdürebildiği basamağa – ulaşmasının hedeflendiğini söyledi.

Valar Atomics, 2027 yılında test gayeli elektrik satışına başlamayı, 2028’de ise tam ticari faaliyete geçmeyi planlıyor. Şirket, nükleer teknoloji geliştirme süreçlerinin özel dal tarafından finanse edildiğini fakat yakıt üretimi ve uranyum zenginleştirme üzere alanlarda federal hükümetin düzenleyici ve altyapısal kolaylaştırıcı rol üstlenmesinin kritik olduğunu vurguluyor.

Mikroreaktörlerin savunucuları, bu sistemlerin bilhassa uzak ve erişimi sıkıntı bölgelerde dizel jeneratörlere alternatif olarak kullanılabileceğini belirtiyor. Sık yakıt ikmali gerektiren dizel sistemlere kıyasla daha sürdürülebilir bir tahlil sunduğu tez ediliyor.

Ancak kimilerine nazaran ise bu reaktörler ekonomik açıdan rekabetçi değil. Bunun telaffuzun gerisinde ise güç üretim maliyetinin büyük ölçekli nükleer santrallere kıyasla daha yüksek olması yatıyor. Ayrıyeten rüzgar ve güneş üzere yenilenebilir güç kaynaklarıyla fiyat rekabetinin de güç olduğu söyleniyor.

Ancak ABD’nin gerçekleştirdiği bu operasyon, mikroreaktörlerin yalnızca teknik değil, lojistik olarak da uygulanabilirliğini kanıtlamayı amaçlıyor. Askeri üsler, afet bölgeleri ve uzak yerleşim alanları için süratli konuşlandırılabilir nükleer güç fikri uzun müddettir gündemde olan bir bahis.

Ward250’nin teknik özellikleri

Ward250, yeni kuşak bir reaktör dizaynına sahip. Sistem helyum soğutma teknolojisi ve grafit moderatör kullanıyor. Reaktörün kalbinde ise TRISO ismi verilen özel bir yakıt bulunuyor. Bu yakıt tipi, seramik katmanlarla kaplanmış uranyum çekirdeklerinden oluşuyor.

TRISO yakıtının klasik gereçlere kıyasla daha yüksek performans sunduğu ve güvenlik açısından avantaj sağladığı belirtiliyor. Helyum soğutma ve grafit moderasyon kombinasyonu ise sistemin daha yüksek sıcaklıklarda ve daha inançlı halde çalışmasına imkan tanıyor.