Bugüne kadar Güneş sistemimizin dışından geldiği doğrulanan yalnızca üçüncü gök cismi olan 3I/ATLAS, bilhassa Dünya’ya gerçek yaklaştığı sırada pek çok komplo teorisine husus olsa da günün sonunda sessiz sedasız gelip geçti ve Güneş sistemimizin ötesine uzayan seyahatini sürdürdü. Lakin Aralık ayında gerçekleşen bu görece yakın geçiş, bilim insanlarına seçkin rastlanan bu yıldızlararası cismi daha yakından inceleme fırsatı verdi. Hakikaten uzay ajansları ve bilim dünyası da bu fırsatı kıymetlendirmek için adeta tüm imkânları seferber etti. O günden beri devam eden müşahedeler, 3I/ATLAS’a dair ilgi alımlı ayrıntıları gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor.

NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, Güneş’ten Dünya’nın yaklaşık üç katı uzaklıkta olduğu sırada 3I/ATLAS’ta hidroksil (OH) gazı tespit etti. Hidroksil, su moleküllerinin Güneş ışığıyla parçalanması sonucu ortaya çıktığı için, bu bulgu direkt su aktivitesine işaret ediyor. Bu uzaklıkta birden fazla kuyruklu yıldız şimdi etkin hâle gelmezken 3I/ATLAS’ın saniyede yaklaşık 40 kilogram su kaybediyor olması, araştırmacılar için kıymetli bir sürpriz oldu.

Bu müşahede, yıldızlararası cisimlerin kimyasal yapısına dair evvelki iki örnekle birlikte düşünüldüğünde daha da mana kazanıyor. Gözlemlenen bir öteki yıldızlararası cisim olan Oumuamua, bariz bir gaz ve toz aktivitesi göstermemiş ve “çorak” bir profil çizmişti. Öbür yandan Borisov karbon monoksit açısından varlıklı yapısıyla dikkat çekmişti. 3I/ATLAS ise beklenenden uzak bir arada su salımı yaparak bu tabloya yeni bir boyut ekliyor. Araştırmacılara nazaran her yeni yıldızlararası ziyaretçi, gezegen ve kuyruklu yıldız oluşumuna dair mevcut modelleri yine gözden geçirmeyi gerektiriyor.

3I/ATLAS üzerinde hayatın yapı taşlarının öncüleri de bulundu

Su tespitine ek olarak, NASA’nın SPHEREx uzay aracı da gerçekleştirdiği kızılötesi gözlemlerlekuyruklu yıldızın kimyasal içeriğini daha detaylı biçimde tahlil etti. Elde edilen datalar; su buharı, karbondioksit, metanol, metan ve hidrojen siyanür gibi organik moleküllerin varlığını ortaya koydu. Bu moleküller, ömrün temel yapı taşlarının öncüleri olarak kabul ediliyor. Daha önce James Webb Uzay Teleskobu tarafından yapılan ölçümlerde de bu kuyruklu yıldızda şimdiye kadar kaydedilmiş en yüksek karbondioksit/su buharı oranlarından biri tespit edilmişti.

Bu yüksek karbondioksit oranı, 3I/ATLAS’ın ana yıldızının etrafındaki protoplanet diskinde, yani hayli soğuk ve dış bölgelerde oluşmuş olabileceğine işaret ediyor. Kuyruklu yıldızların kütlece yaklaşık üçte birinin su buzundan oluştuğu biliniyor. Fakat 3I/ATLAS’ın yüzeyinin altında hapsolmuş karbon zengini gerecin artık açığa çıkıyor olması, erken devir gezegen sistemlerinde organik kimyanın ne kadar yaygın olabileceğine dair güçlü bir ipucu sunuyor.

Bilim insanları ayrıyeten bu cisme dair yaş kestirimleri de yapıyor. Şayet  3I/ATLAS düşünüldüğü üzere Samanyolu’nun kalın disk bölgesinden geliyorsa, yaşı 7 milyar yılın üzerinde olabilir. Bu da onu Güneş sistemimizden daha yaşlı bir kozmik yolcu hâline getiriyor.

3I/ATLAS Dünya’dan giderek uzaklaşıyor olsa da Mayıs 2026’ya kadar sürecek müşahedelerle bu ender ziyaretçiden mümkün olduğunca fazla data toplanması planlanıyor.