NASA, Jüpiter’in uydusu Europa’nın yüzeyinde birinci kere amonyak içeren bileşiklerin tespit edildiğini duyurdu. Bu keşif, buzlarla kaplı uydunun hayat barındırma ihtimaline dair umutları tekrar canlandırdı.

Bulgu, NASA’nın Galileo uzay aracının 1995–2003 yılları ortasında Jüpiter sisteminde topladığı ve yıllardır arşivde bulunan bilgilerin tekrar incelenmesiyle ortaya çıktı. NASA Jet Propulsion Laboratory’den araştırmacı Al Emran, Galileo’nun 1997’deki 11. Jüpiter yörüngesi sırasında Yakın Kızılötesi Haritalama Spektrometresi ile kaydedilen datalarda, Europa’nın buzlu yüzeyindeki çatlakların yakınında zayıf amonyak izleri saptadı.

Amonyak neden kıymetli?

Bu keşif büyük ehemmiyet taşıyor zira amonyak azot içeriyor ve azot; karbon, hidrojen ve oksijenle birlikte, bildiğimiz hayat için temel yapı taşlarından biri. NASA’ya nazaran bu, Europa’da tespit edilen birinci azot içeren kimyasal tür ve uydunun jeolojisi ile potansiyel yaşanabilirliği açısından değerli sonuçlar doğuruyor.

Araştırmaya nazaran bu amonyaklı bileşikler, jeolojik açıdan yakın geçmişte gerçekleşmiş olabilecek kriyo-volkanik faaliyetler yoluyla yüzeye taşınmış olabilir. Amonyakla karışmış sıvı suyun, Europa’nın kalın buz kabuğundaki çatlaklardan üst yanlışsız yükseldiği düşünülüyor. Amonyak, suyun donma noktasını düşüren doğal bir “antifriz” misyonu görüyor ve uzay ortamında uzun mühlet dayanamadığı için, yüzeyde bulunması yakın vakitte gerçekleşen bir husus taşınımına işaret ediyor.

Bu bileşiklerin büyük çatlaklar ve çukurlar etrafında tespit edilmesi, materyalin ya yer altındaki okyanustan ya da yüzeye yakın katmanlardan geldiğini düşündürüyor.

The Planetary Science Journal mecmuasında yayımlanan çalışmaya nazaran, amonyaklı bileşiklerin varlığı, daha ince bir buz kabuğuna ve kimyasal olarak indirgenmiş, yüksek pH’lı daha kalın bir yer altı okyanusuna işaret ediyor.

NASA, bu keşfin eski uzay vazifelerinden elde edilen dataların, çağdaş tahlil teknikleriyle tekrar incelenmesinin ne kadar pahalı olduğunu bir defa daha gösterdiğini vurguladı. Amonyak tespiti, 14 Ekim 2024’te fırlatılan Europa Clipper görevi için de kıymetli bir gaye oluşturuyor. Clipper, Nisan 2030’da Jüpiter sistemine ulaşacak ve Europa’nın yanından 49 yakın geçiş yaparak detaylı incelemeler gerçekleştirecek.