Amazon’un global internet hizmeti sunmak maksadıyla alçak Dünya yörüngesine (LEO) yerleştirdiği uyduların astronomik müşahedeler açısından önemli bir sorun oluşturabileceği belirlendi. Arxiv platformunda yayımlanan ve şimdi hakem değerlendirmesinden geçmeyen yeni bir çalışmaya nazaran Amazon’un LEO uydu ağı, Milletlerarası Astronomi Birliği’nin (IAU) önerdiği parlaklık hudutlarını aşıyor.

Araştırma kapsamında yaklaşık 2 bin farklı müşahede incelendi. Çalışma, uyduların insan gözüyle çoğunlukla fark edilemeyecek kadar sönük olmasına karşın, hassas astronomik aygıtlar için gereğince parlak olduğunu ortaya koydu. Amazon’a ilişkin uyduların ortalama görünür parlaklık pahası 6,28 kadir olarak ölçüldü. Bu bedel gökyüzü taramaları yapan teleskoplar için önemli bir pürüz manasına geliyor. Dahası, müşahedelerin yaklaşık yüzde 25’inde uyduların teleskop kullanılmadan dahi görülebilecek parlaklığa ulaştığı tespit edildi.

Yer ve uzay teleskopları risk altında

Çalışmanın başyazarı astronom Anthony Mallama, bilhassa geniş alan taraması yapan gözlemevlerinin risk altında olduğunu vurguluyor. Mallama’ya nazaran Vera C. Rubin Gözlemevi üzere yer tabanlı büyük teleskoplar, bu tıp parlak uydu geçişlerinden direkt etkileniyor. Sorun sırf yeryüzüyle sonlu da değil. Hubble Uzay Teleskobu üzere yörüngedeki gözlemevleri de bu parlaklık nedeniyle müşahede kalitesinde kayıplar yaşayabiliyor.

[bkzdh=201255

Mallama ve takımı daha evvel SpaceX’in Starlink ağı başta olmak üzere farklı uydu ekiplerini da incelemişti. Bilhassa AST SpaceMobile tarafından işletilen BlueBird uyduları, devasa antenleri sayesinde bugüne kadar gece gökyüzündeki en parlak yapay objeler ortasında yer alıyor. Mevcut BlueBird antenleri 64 metrekarelik bir alana sahipken yeni kuşak uydularda bu alanın 223 metrekareye kadar çıkması bekleniyor.

Amazon’un LEO uyduları, eski ismiyle Project Kuiper olarak bilinen ağın bir kesimi. Mallama’ya nazaran bu uydular, BlueBird sistemlerine kıyasla besbelli biçimde daha sönük, Starlink uydularından ise biraz daha düşük parlaklığa sahip. Lakin burada kritik bir fark bulunuyor. Starlink uyduları yaklaşık 480 kilometre irtifada dolanırken Amazon uyduları 630 kilometre yükseklikte konumlanıyor. Starlink’in avantajı ise yörüngesinin büyük kısmında Dünya’nın gölgesinde kalması, bu da görünürlüğü azaltıyor.

Amazon tedbirler üzerinde çalışıyor

Amazon uydularının bilhassa alacakaranlık saatlerinde daha dikkat alımlı hale geldiğine de dikkat çekiliyor. Güneş ışığının makul açılarla yansıması, bu vakit dilimlerinde uyduların gökyüzünde daha parlak izler bırakmasına yol açıyor. Amazon, internet uydu ağının inşasına 2025 yılında başladı. Şu ana kadar 180 uydu yörüngeye yerleştirilmiş durumda. Lakin şirketin sonuncu amacı, bu sayıyı 3.200’ün üzerine çıkarmak.

Olumsuzluklar olsa da araştırmacılar, Amazon’un sıkıntıya itina gösterdiğini ve kimi tedbirler almaya başladığını söylüyor. Şirket, yeni uydularında güneş yansımalarını uzaya yansıtacak tahliller üzerinde çalışıyor. 2023’te fırlatılan birinci test uydularından bu yana Amazon mühendislerinin, uyduların Dünya’ya yansıttığı ışık ölçüsünü bariz biçimde azalttığı bildiriliyor.

Mevcut duruma bakıldığında ise 1.200 kilometre üzere daha yüksek irtifada dolaşan OneWeb uyduları dışında Starlink, Amazon, Çin merkezli Qianfan ve Guowang projeleri dahil olmak üzere aktif durumdaki tüm internet uydu ağları IAU’nun önerdiği parlaklık sonlarını aşmış durumda.