Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, semaglutid (Wegovy, Ozempic, Rybelsus) ve tirzepatid (Mounjaro) üzere zayıflama ilaçlarını kullanan bireylerin tedavi sürecinde kilo verdiklerini, lakin iğneleri bıraktıktan sonra yaklaşık 20 ay içinde kilolarını geri aldıklarını tespit etti. Bu geri alım suratı, sırf diyet yapanlara kıyasla dört kat daha hızlı. Buna karşılık, sağlıklı beslenme ve antrenmanla desteklenen kilo verme programlarına katılan şahısların verdikleri kiloyu ortalama dört yıl boyunca koruyabildiği görüldü.

Hızlı kilo verdiren ilaçlar bırakılınca kilo alımı da hızlanıyor

Oxford Üniversitesi’nden Sam West liderliğindeki araştırma grubu, obezitesi olan 9.341 yetişkini kapsayan 37 klinik çalışmayı inceleyerek tedavi bırakıldıktan sonraki kilo geri alımını kıymetlendirdi. Sonuçlara nazaran, kilo verme ilaçlarını bırakanlar ayda ortalama 0,4 kilo alırken, davranışsal (diyet–egzersiz) programları bırakanlarda bu artış ayda 0,1 kilo ile sonlu kaldı. Daha güçlü yeni kuşak GLP-1 ilaçları olan semaglutid ve tirzepatid söz konusu olduğunda ise kilo geri alımı ayda 0,8 kiloya kadar çıktı.

Her tıp kilo verme ilacı kullananlar tedavi sırasında ortalama 8,3 kilo verdi; fakat birinci yıl içinde 4,8 kiloyu geri aldı ve ilaçlar bırakıldıktan yaklaşık 1,7 yıl sonra başlangıç yüklerine döndü. Özellikle Wegovy ve Mounjaro kullananlar tedavi sürecinde yaklaşık 15 kilo verdi, lakin tedaviyi bıraktıktan sonraki ilk yıl içinde 10 kilo geri aldı. Araştırmanın projeksiyonlarına nazaran bu bireyler 1,5 yıl içinde tüm kilolarını yine kazanıyor.

Ayrıca kan şekeri, kolesterol ve tansiyon üzere kalp-damar ve metabolik göstergelerdeki iyileşmelerin de tedavi kesildikten sonra yaklaşık 1,4 yıl içinde eski düzeylere döndüğü belirtildi.

Araştırmacılar ayrıyeten, tedavi sürecinde verilen davranışsal takviyenin ortalama 4,6 kilo ek kilo kaybı sağladığını, fakat ilaç bırakıldıktan sonraki kilo geri alım suratını yavaşlatmadığını da not etti.

West, “Bizi en çok şaşırtan şey, ilaç bırakıldıktan sonra kilonun bu kadar süratli geri gelmesiydi” dedi. Gerçek hayat dataları, obezitesi olan bireylerin yaklaşık %50’sinin GLP-1 ilaçlarını birinci 12 ay içinde bıraktığını gösteriyor. Bunun esas nedenleri ortasında yüksek maliyet, yan etkiler ve erişim sorunları yer alıyor.

“Obezite kronik ve tekrarlayan bir hastalık”

Çalışmanın ortak müelliflerinden Dr. Susan Jebb, sonuçların obezitenin kronik ve tekrarlayan bir hastalık olduğunu net biçimde ortaya koyduğunu söyledi. Jebb, elde edilen yararların korunabilmesi için tedavinin sürmesi gerektiğini vurgulayarak, durumu tansiyon ilaçlarının uzun periyodik kullanımına benzetti ve ömür uzunluğu tedavi gerekebileceğini söz etti.

Surrey Üniversitesi’nden Dr. Adam Collins ise dışarıdan verilen GLP-1 hormonunun bedenin kendi hormon üretimini azaltabileceğini ve hassaslığı düşürebileceğini belirtti. Collins’e nazaran, bu “GLP-1 desteği” kesildiğinde iştah denetimi zayıflıyor ve çok yeme riski süratle artıyor.

İngiltere’de 2024 başı ile 2025 başı ortasında yaklaşık 1,6 milyon yetişkinin kilo vermek emeliyle GLP-1 ilaçları kullandığı, birçoklarının bu ilaçlara özel reçetelerle eriştiği iddia ediliyor. ABD’de ise her 8 yetişkinden biri hayatının bir periyodunda GLP-1 ilacı kullanmış durumda.