Laboratuvarda bir kap içerisinde yetiştirilen insan beyin hücrelerinin görüntü oyunu oynayabildiği fikri kulağa bilim kurgu üzere gelse de, teknoloji bu sonları çoktan aştı. Birkaç yıl evvel Pong oynayan nöron imgeleriyle dikkat çeken Cortical Labs, çıtayı apayrı bir noktaya taşıdı. Şirket, CL-1 ismini verdiği nöral bilişim sistemi sayesinde 200 bin canlı insan nöronundan oluşan bir kültüre efsanevi aksiyon oyunu Doom’u oynatmayı başardı.

Bu sistem, alışılagelmiş silikon çiplerden çok farklı bir yapıya sahip. “Çoklu elektrot dizisi” ismi verilen bir mikroçipin üzerine yerleştirilen canlı hücreler, bilgisayar sistemine direkt entegre ediliyor. Mikroskop imgeleri, düz ve keskin devre sınırlarının etrafına sarılan organik ağları net bir formda gösteriyor. Yetişkin bir insan beyninde milyarlarca nöron olduğu düşünülürse, buradaki 200 bin hücre küçük bir topluluk üzere görünebilir; fakat sergiledikleri performans biyolojik zekanın ne kadar esnek hale gelebildiğini kanıtlıyor.

Bir avuç hücrenin ekran karşısına geçip nasıl oyun oynadığı aslında sistemin çalışma mantığında saklı. Çip oyunu çalıştırmıyor, nöronlar oyunu şahsen yaşıyor. Ekrandaki bilgiler belli elektrik uyarısı kalıplarına dönüştürülerek nöronlara iletiliyor. Bu biyolojik kütle, aldığı ikazlara kendi sinyalleriyle karşılık veriyor. Şayet nöronlar belli bir sistemde ateşlenirse ekrandaki karakter ateş ediyor, farklı bir tertipte ise istikamet değiştiriyor. İşin en çarpıcı tarafı ise bu hücrelerin gerçekten öğreniyor olması.

Şu evrede nöronların performansı, hayatında birinci defa bilgisayar görmüş bir acemiyi andırıyor. Lakin nöronların en büyük gücü olan “plastisite“, yani ağ yapılarını tecrübeyle değiştirip adapte etme yeteneği, bu biyolojik bilgisayarların vakitle ustalaşabileceğini gösteriyor. Birkaç yıl içinde bu biyolojik sistemlerin, profesyonel oyuncuları zorlayacak düzeye gelmesi sürpriz olmayacak.

Etik sorular ve “Cortical Cloud” dönemi

Cortical Labs, bu teknolojiyi yalnızca kendi laboratuvarıyla hudutlu tutmuyor. “Cortical Cloud” ismini verdikleri platform üzerinden dünyanın her yerindeki yazılımcıların bu nöral çipleri test etmesine imkan tanıyorlar. Bu açık kapı siyaseti heyecan verici olsa da beraberinde önemli etik tartışmaları da getirdi. Her şeyden evvel bu hücrelerin kime ilişkin olduğu ve kimin DNA’sını taşıdığı sorusu akıllara geliyor. Tıp tarihindeki emsal hadiseler üzere, gelecekte milyonlarca aygıtta birebir kişinin hücrelerinin çalışıp çalışmayacağı belirsizliğini koruyor.

İnsan beyin hücrelerinin ticari hedeflerle kullanılması niyeti birçok kişi için rahatsız edici bir tablo demek. Tahminen birkaç jenerasyon sonra bu durum, bugünkü işlemciler kadar sıradan kabul edilecek; fakat şimdilik “kavanozdaki beyinlerin” oyun oynaması, insanlığın teknolojiyle kurduğu bağı derinden etkileyen bir gelişme olarak kabul edilebilir.